بادام

چاغاتاي دەۋرى ئۇيغۇر سۆزلۈكلىرى پارىسچە بادام؛ بادام شەكىللىك: كاكۇلنىڭ تارى داغى بادامدۇر، كۆزلىرى گۇياكى چۈن بادامدۇر. زەلىلى. كلاسسىك ئەدەبىيات سۆزلۈكلىرى پارىسچە بادەم؛ سۆيۈملۈك يارنىڭ كۆزى (شېئىرىيەتتە)؛ ئويماق ئېغىز. شىنجاڭنىڭ ئۆسۈملۈكلىرى بۇ ئەتىرگۈل ئائىلىسىدىكى يوپۇرماق تاشلايدىغان، بادامغا ئۇرۇقداش دەرەخ بولۇپ، قوۋزىقى كۈل رەڭ بولىدۇ؛ يوپۇرمىقى نۆۋەتلىشىپ ئۆسىدۇ، تۇخۇمسىمان تېمىنە شەكلىدە، گىرۋەكلىرى سەل ھەرە چىشىسىمان، تۈكسىز، يوپۇرماق سېپىنىڭ تۈۋىدە بەزلىك نۇقتىلار بولىدۇ؛ گۈلى ھال رەڭ ياكى ئاقۇش رەڭدە بىر - ئىككىدىن بولۇپ ئۆسىدۇ، گۈل تاجى ياپرىقى بەش تال؛ مېۋىسى سوقىچاق، سىلىق، قۇرۇق بولۇپ، ئاسان يېرىلىدۇ، ئۈچكىسى سىلىق، چوڭقۇر ئويمانلىرى بولىدۇ. دورىغا بۇ ئۆسۈملۈكنىڭ مېغىزى، شاكىلى ۋە يېغى ئىشلىتىلىدۇ. ياز كۈنلىرى مېۋىسى پىشقاندا يىغىۋېلىپ، ئۈچكىسىنى ئاجرىتىپ، ئاپتاپتا قۇرۇتۇپ تەييارلىنىدۇ. شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونىنىڭ جەنۇبىدا تىكىپ ئۆستۈرۈلىدۇ. ھۆل ئىسسىق. بەدەننى قۇۋۋەتلەش، يۆتەل ۋە زىققىنى توختىتىش، نېرۋىنى كۈچلەندۈرۈش خۇسۇسىيىتىگە ئىگە. ئەھۋالغا قاراپ 12 ~ 20 گرام ئەتراپىدا ئىشلىتىلىدۇ. بادام مېغىزىدىن مۇۋاپىق مىقداردا ئىستېمال قىلىپ بەرسە بەدەننى قۇۋۋەتلەيدۇ. بادام مېغىزىدىن مۇۋاپىق مىقداردا ئېلىپ ناۋات بىلەن بىللە يۇمشاق سوقۇپ، تالقان قىلىپ ئىستېمال قىلىپ بەرسە، بۆرەك ۋە نېرۋىنى قۇۋۋەتلەيدۇ. بىر كىلوگرام بادام مېغىزىنى ئىككى كىلوگرام ياڭاق مېغىزى بىلەن بىللە يۇمشاق سوقۇپ، 500 گرام ھەسەل بىلەن ئارىلاشتۇرۇپ ئىستېمال قىلىپ بەرسە، بەدەننى سەمرىتىپ، چىراينى پارقىرىتىدۇ؛ نېرۋىنى كۈچلەندۈرۈپ، خۇشخۇي قىلىدۇ. بادام مېغىزىنى يۇمشاق سوقۇپ، ئۇنىڭغا مۇۋاپىق مىقداردا شىكەر قوشۇپ قايناق سۇ بىلەن ئىچىپ بەرسە، يۆتەل، زىققە، يۇتقۇنچاق ئاغرىقى ۋە كۆكرەك پەردە ياللۇغى قاتارلىق كېسەللىكلەرگە مەنپەئەت قىلىدۇ. بادام مېغىزىدىن مۇۋاپىق مىقداردا ئىستېمال قىلىپ بەرسە، كۆپ ئېھتىلام بولۇش ۋە مەنىي بالدۇر كېتىشكە مەنپەئەت قىلىدۇ. ئۇيغۇر تىلى ئۇنۋېرسال سۆزلۈكلەر ئىسىم پارىسچە بوتانىكا ئەتىرگۈل ئائىلىسىدىكى يوپۇرماق تاشلايدىغان دەرەخ، ئۇرۇقى ئاچچىق بولىدىغانلىرى ئاچچىق بادام، تاتلىق بولىدىغانلىرى تاتلىق بادام دېيىلىدۇ. شۇ دەرەخنىڭ مېۋىسى. ئۇيغۇر كىشى ئىسىملىرى قىز - ئاياللارغا خاس ئىسىم ئۇيغۇرچە بادامخان مېۋە ئىسمى (بۇ يەردە بادەمدەك تاتلىق ۋە ئەتىۋار دېگەن مەنىدە كېلىدۇ)