—مەنبە
Ⅰ ۋىللىئام
يۈز مەشھۇر شەخىس
1027 - 1078
1066 - يىلى، فرانسىيىنىڭ شىمالىدىكى نورماند كىنەزى ۋىللىئام ئەنگىلىيىگە ھۆكۈمران بولۇش ئۈچۈن بىر نەچچە مىڭ ئەسكىرى بار كىچىك بىر قوشۇننى باشلاپ ئەنگىلىيە بوغۇزىدىن ئۆتتى. ئۇنىڭ بۇ باتۇرانە تەسەۋۋۇرى ئاخىر ئەمەلگە ئاشتى. ئەنگىلىيە ئەڭ ئاخىرقى بىر قېتىملىق سىرتنىڭ تاجاۋۇزىغا ئۇچرىغان ئۇرۇشتىن كېيىن ۋىللىئان غەلىبە قازىنىپ، ئەنگىلىيىگە كورۇل بولدى.
نورماندىلارنىڭ ئەنگىلىيىگە تاجاۋۇز قىلىپ كىرىپ، ئەنگىلىيە كورۇلىنىڭ تاجىسىنى تارتىۋېلىپ، پۈتكۈل ئەنگىلىيە تارىخىغا چوڭقۇر تەسىر كۆرسىتىشىنى ئىستېلاچى ۋىللىئاممۇ ئىلگىرى ئويلاپمۇ باقمىغانىدى.
1027 - يىلى ۋىللىئام فرانسىيە نورماندى ئۆلكىسىنىڭ فارۋىز دېگەن يېرىدە تۇغۇلغان. ئۇ نورماندى كىنەزى روبېرت Ⅰ نىڭ نىكاھسىز تۇغۇلغان بالىسى ئىدى. روبېرت 1035 - يىلى ئېرۇسالىمغا تاۋاپ قىلغىلى بېرىپ قايتىپ كەلگەندىن كېيىن ئالەمدىن ئۆتكەن. سەپەرگە چىقىش ئالدىدا ۋىللىئامنى ۋارىسلىققا بەلگىلىگەن. شۇنىڭ بىلەن ۋىللىئام سەككىز يېشىدىلا ئاتىسىنىڭ مەرتىۋىسىگە ۋارىسلىق قىلدى.
ۋىللىئام كىچىك بولغاچقا، ناھايىتى مۈشكۈل شارائىتتا تۇراتتى. شۇڭلاشقا فېئودال سۆڭەكلەرنىڭ غەغخورلۇقىغا تايانماي بولمايتتى. بۇ ئاق سۆڭەكلەرنىڭ ئارزۇسى بۇ كىچىك كىنەزگە غەمخورلۇق قىلىش بىلەنلا چەكلىنىپ قالمايتتى، شۇڭا ھوقۇق تالىشىش ئىشلىرى پات - پات يۈز بېرىپ تۇراتتى. يېغا - غەلىيانلار تىنچىمايتتى؛ بەختكە يارىشا بۇ قالايمىقانچىلىقلاردا ۋىللىئام ئامان قالغانىدى.
1042 - يىلى ۋىللىئام 15 يېشىدا رېتسار بولىدۇ، كېيىن كىنەز زېمىنىدا ھاكىميەت يۈرگۈزىدۇ. فېئودال ئاقسۆڭەكلەرگە قارشى بىر قاتار ئۇرۇشلارنى ئېلىپ بېرىش ئارقىلىق توپىلاڭلارنى باستۇرۇپ، فرانسۇزلار ۋە فرانسۇز - ئانجۇلۇقلارنىڭ تاجاۋۇزىنى توسۇپ، مىزان، پارتان ئۆلكىلىرىنى ئۆز تەۋەلىكىگە كىرگۈزۈۋالىدۇ. 1042 - 1066 - يىللىرى، كورۇل ئېدۋارد ئەنگىلىيىنىڭ ھۆكۈمرانى ئىدى، ئۇ ۋارىس بەلگىلىمىگەنلىكتىن، ۋارسلىق تالىشىش كۆرىشى پارتلايدۇ. ئەمەلىيەتتە، تۇققانچىلىق مۇناسىۋىتىدىن ئېيتقاندا، ۋىللىئام تەختكە ۋارسلىق قىلىشقا ھەقلىق ئىدى. 1051 - يىلى، ئېدۋاردمۇ مەن ئۆلگەندىن كېيىن ۋىللىئام ماڭا ۋارسلىق قىلىدۇ دەپ ۋەدە بەرگەنىدى. 1064 - يىلى، ئەنگىلىيىدىكى ئەڭ چوڭ ئاق سۆڭەك خالود ۋىللىئانغا ئەسىرگە چۈشىدۇ. خالودقا ياخشى مۇئامىلە قىلىدۇ ۋە شۇنىڭ بىلەن بىرگە ئۆزىنىڭ ئەنگىلىيىنىڭ كورۇللۇق تەختىگە چىقىشىنى قوللاش ھەققىدە ئۇنىڭدىن ۋەدە ئالىدۇ.
خالود مەن مەجبۇرىي ۋەدە بەرگەن، شۇڭلاشقا ۋەدەمگە ۋاپا قىلىشىمنىڭ ھاجىتى يوق دەپ قارايدۇ. ئېدۋارد ئۆلگەندىن كېيىن خالود كورۇللۇققا تاللىنىدۇ. خالود بۇ سايلامنى ئورۇنلۇق بولدى دەپ قوبۇل قىلىدۇ. بىراق ۋىللىئامنىڭ ئىچىگە ئوت كېتىدۇ، ئۇنىڭ يېڭى بىر دۆلەتكە ھۆكۈمرانلىق قىلغۇسى بار ئىدى. شۇنىڭ بىلەن ئۇ بۇ ئارزۇسىنى قۇراللىق ئەمەلگە ئاشۇرۇش ئىرادىسىگە كېلىپ ئەسكەر باشلاپ كېلىپ ئەنگىلىيىگە ھۇجۇم قىلىدۇ.
ۋىللىئام فلوتنى توپلاپ، دېڭىزدىن ئۆتۈشكە تەييارلىنىدۇ. 1066 - يىلى 8 - ئايدا، دېڭىزدىن ئۆتۈش تەييارلىقى پۈتكەن بولسىمۇ، بىراق قاتتىق بوران ئۇلارنىڭ سەپىرىنى ئارقىغا سۈرۈۋېتىدۇ. بۇ چاغدا نورۋېگىيە كورۇلى ئەسكەر تارتىپ ئەنگىلىيىگە ھۇجۇم قىلىدۇ. خالود ئۆزى ئەسكەر باشلاپ، دۈشمەنگە تاقابىل تۇرىدۇ ۋە نورۋېگىيە كورۇلىنى ئۆلتۈرۈپ، نورۋېگىيە قوشۇنىنى مەغلۇپ قىلىدۇ. خالود غەلىبە قىلىپ ئىككى كۈندىن كېيىن، شىمال دېڭىز بورىنى توختاپ، ھاۋا ئىچىلىدۇ. ۋىللىئام پۇرسەتنى تۇتۇپ، ئەنگىلىيىگە ھۇجۇم قىلىدۇ. ئەسلىدە خولود ئۈچۈن يەنە بىر تاجاۋۇزچىغا زەربە بېرىش ئالدىدا قوشۇنىنى ياخشى دەم ئالدۇرۇپ، تەرتىپكە سېلىۋېلىشقا توغرا كېلەتتى. بىراق خالود ئالدىراڭغۇ ئادەم بولغاچقا، دەرھال جەنۇبقا يۈرۈش قىلىپ، ۋىللىئامغا زەربە بەرمەكچى بولىدۇ. 1066 - يىلى 12 - ئاينىڭ 14 - كۈنى، ئىككى قوشۇن خاستنگىستا ئۇچرىشىدۇ. مانا بۇ مەشھۇر خاستنگىس جىڭى ئىدى.
قاراڭغۇ چۈشۈشتىن بۇرۇن، ۋىللىئامنىڭ رېتسارلىرى ۋە ئوقياچىلىرى باتۇرلۇق بىلەن جەڭ قىلىپ، ئەنگىلىيە قوشۇنىنى قاتتىق مەغلۇپ قىلىدۇ. گۇگۇم چۈشكەندە باش قوماندان خالود ئۇرۇشتا قازا قىلىدۇ. ئۇنىڭ ئىككى ئىنىسى جەڭ باشلىنىشى بىلەنلا قۇربان بولغانىدى. بۇ ھالدا ئەنگىلىيە قوشۇنى ئىچىدە ھالاك بولۇش ئالىدىدىكى بۇ قوشۇنغا قوماندانلىق قىلىپ، ۋىللىئامنىڭ قوشۇنىغا قارشىلىق قىلالايدىغان قوماندان چىقماي قالىدۇ. شۇنىڭ بىلەن، روژدىستۋو بايرىمى كۈنى سەھەردە، ۋىللىئام ۋېستىمىنستېر چىركاۋىدا تاج كىيىپ ئەنگىلىيىگە كورۇل بولىدۇ.
