ئۇد

كلاسسىك ئەدەبىيات سۆزلۈكلىرى ئۇي، كالا؛ ئۇي يىلى(12 يىلنىڭ بىرى). مەنىداش سۆزلۈكلەر بىر يىلنىڭ بۆلۈنگەن تۆت قىسىمىنىڭ ھەربىرى، پەسىلنىڭ 12 قىسمىنىڭ ھەربىرى؛ ئومۇمەن بىر مۇقەددەت. ھەر نەرسە ئۆز پەسلىدە ياخشى. كۈزدە جۈيخارگۈل، باھاردا شاپتۇل، ھەربىرىنىڭ ئۆز مەۋسۈمى بار. سېزونغا قاراپ كىيىم كىي. تۈركىي تىللار دىۋانى سۆزلۈكلىرى ئۇي، كالا. تۈرك خەلقلىرى قوبۇل قىلغان ئون ئىككى يىلنىڭ بىرى « ئۇد يىلى _ ئۇي يىلى» دېيىلىدۇ. چىگىلچە 1 - 62 ئۇيغۇر چالغۇلىرى بۇ <تەۋارىخى مۇسىيقىيۇن> دا خاتىرىلەنگەن ئوتتۇرا ئەسىرلەردە تارالغان 5 - 6 تارلىق چەكمە چالغۇ بولۇپ، ئۇنىڭ بېشى دۇتارغا ئوخشاش چوڭراق، ياغاچ تالالىرىدىن چاپلىنىپ ياسىلىدۇ. دەستىسى قىسقا، يۈزلىكىگە تاختاي قويۇلۇپ گېتارغا ئوخشاش چوڭ، دۈگىلەك ئاۋاز تۆشۈكى ئېچىلغان. ھازىر تۈركىيىدە ئەڭ كۆپ قوللىنىلىۋاتىدۇ. قەدىمكى ئۇيغۇر تىلى سۆزلۈكلىرى ئەگەشمەك، قوشۇلماق ئۇيغۇر تىلى ئۇنۋېرسال سۆزلۈكلەر ئىسىم ئەرەبچە مۇزىكا كۆپ تارلىق، شەكلى ئۈچ بۇرجەك ۋە تىرناق ياكى ناخۇل بىلەن چېلىنىدىغان بىر خىل چالغۇ ئەسۋابى. ئۇيغۇر تىلى ئۇنۋېرسال سۆزلۈكلەر ئىسىم ئەرەبچە بوتانىكا مازارىئون ئائىلىسدىكى دائىم يېشىل تۇرىدىغان ئېگىز دەرەخ. يوپۇرمىقى قېلىن، پارقىراق، گۈلى ئاق. ياغىچى قاتتىق ھەم ئېغىر، رەڭگى سېرىق، خۇشبۇي پۇرىقى بار. ئىسرىق سېلىشقا ئەڭ ياخشى ماتېرىيال بولىدۇ. ياغىچى دورا قىلىنىدۇ، ئاغرىق پەسەيتىش، ئاشقازاننى ياخشىلاش رولى بار. ياغىچىمۇ ئۇد دېيىلىدۇ. تروپىك بەلۋاغدىن چىقىدۇ