ئېغىر

مەنىداش سۆزلۈكلەر يۈرۈش - تۇرۇش، خۇي - پەيلى تۇتاملىق ۋە تۇراقلىق. تەمكىن پىل پەللىگە ھودۇققان ئاتتىن بۇرۇن بارىدۇ. ھەرقانداق ئەھۋالدا ئۆزىڭىزنى ۋەزمىن ۋە خۇشال تۇتۇڭ، سالماق بولساڭ، زەخمەت چەكمەيسەن. ئېغىر - بېسىق بولار. ئېغىر - بېسىق بولساڭ، ھۆرمەت تاپىسەن. ئۆزىنى توختاتقان ھەرقاچان غالىب. مەنىداش سۆزلۈكلەر قۇلىقى زەخىملەنگەنلىكتىن، ئاۋاز ئاڭلىيالمايدىغان، ئاڭلاش سېزىمى گال. «پاڭقاي» نىڭ «گاسلىقى» ئەقىل ئاجىزلىقىدىن. گاس ئىككى كۈلىدۇ. پاڭ بىلەن ئورتاق بولدۇم، گەپ ئاڭلىتالماي پورداق بولدۇم. ساغرۇ قۇلاق بىلەن بىر يەرگە بېرىشتىن خۇدا ساقلىسۇن، پاڭقاي كىنو كۆرۈپتۇ، سۈرەتتىن باشقا ھېچنېمە ئاڭلانماپتۇ. كۈنىگە بىر يېڭىلىق ئاڭلىمىغاننىڭ قۇلىقى ئېغىر. قۇلىقىم ئېغىر، قاتتىقراق سۆزلەڭ - دېدى بوۋاق. ئۇيغۇر تىلى ئۇنۋېرسال سۆزلۈكلەر سۈپ. ماسسىسى، ۋەزنى چوڭ. ئېغىر يۈك ئارتىلغان ئات - ئۇلاغلار چىغىر يولدا ئاران كېتىۋاتاتتى. سۈپ. كۆپ كۈچ، مېھنەت، بىلىم تەلەپ قىلىدىغان، قىيىن، تەس. ۋەزىپىسى ئېغىر. خىزمىتى ئېغىر. سۈپ. كۆچمە. ئۆزىنى تۇتۇشنى بىلىدىغان، سالماق. ئوغلۇم ئۆزۈڭنى تۇتۇۋال، ئېغىر بول. سۈپ. كۆچمە. يامان ئاقىۋەت كېلىپ چىقىشى مۇمكىن بولغان، خەۋپلىك، خەتەرلىك. جاراھىتى ئېغىر. ئۇنىڭ كېسىلى بەك ئېغىر ئىكەن. سۈپ. كۆچمە. كەچۈرگۈسىز، ئادەتتىن تاشقىرى. - سەن ئۆزۈڭنىڭ گۇناھىنىڭ قانچىلىك ئېغىر ئىكەنلىكىنى بىلەمسەن؟ سۈپ. كۆچمە. كۈن كەچۈرۈش تەس بولغان، مۇشەققەتلىك، ئازابلىق. ئېغىر ئەھۋالدا قالماق. سۈپ. كۆچمە. دەردلىك، ھەسرەتلىك. ئۇ يولغان چىقىپ ئېغىر بىر ئۇھ تارتتى. سۈپ. كۆچمە. بەرداشلىق بېرىش تەس بولغان. ئېغىر ئەلەم. ئېغىر كۈلپەت. سۈپ. كۆچمە. كۆپ، جىق، زور. بەرمەس قىزنىڭ تويلۇقى ئېغىر (ماقال). بۇ ئۆيلەر ئېغىر دەرىجىدە ۋەيران بوپتۇ. سۈپ. كۆچمە. كۈچلۈك. بۇ ئەلدە ئىرقچىلىق ئېغىر بولغاچقا <غەيرىي ئىرقتىن كېلىپ چىققان> دەپ بۇ ئايالنى بىرەر ئەر ئالمىغان. سۈپ. كۆچمە. يېڭىش قىيىن، تەس بولغان. - يوشۇرمىسىلا، جانابلىرى بۈگۈن ئېغىر بىر ھالەتتىن قېچىپ بۇ يەرگە كېلىپ قالدىلا، - دېدى مۇسەپپا ھەزرەت كۈلۈپ تۇرۇپ. سۈپ. كۆچمە. ئاڭلىمايدىغان. قۇلىقى ئېغىر. سۈپ. كۆچمە. قوبۇل قىلىش تەس بولغان. - دادا كۆڭۈللىرىنى چۈشىنىمەن، بۇنداق قىلىش سىلىگە ئېغىر تۇيۇلىدۇ. بۇ ئايرىلىشنىڭ ھەر ئىككىلىمىزگە قانچىلىك ئېغىر تۇيۇلغانلىقى ئېسىڭىزدە باردۇر. سۈپ. كۆچمە. بەزى سۆزلەر ئىپادىلىگەن ھالەت دەرىجىسىنىڭ كۈچلۈكلۈكىنى ئىپادىلەيدۇ. بۇ ئازغىنە پاراڭلىشىشتىن كېيىن يەنە خېلى ئۇزۇنغىچە ئېغىر جىمجىتلىق ھۆكۈم سۈردى. سۈپ. كۆچمە. جاۋاب بېرىش قىيىن بولغان، قاتتىق. ئېغىر سىناق. رەۋ. تەس، ئاران. ئۇ ئوغلىنىڭ كەينىدىن ئۇزاق قاراپ تۇرۇپ، قەدەملىرىنى ئېغىر يۆتكەپ ئاستا ئۆيگە كىرىپ كەتتى.

ئېغىر[يەشمىسى:] ① [سۆز تۈركۈمى:] سۈپەت.[يەشمىسى:] ماسسىسى، ۋەزنى چوڭ:[مىسال:] ئېغىر يۈك ئارتىلغان ئات-ئۇلاغلار چىغىر يولدا ئاران كېتىۋاتاتتى.[يەشمىسى:] ② [مىسال:] سۈپەت.[يەشمىسى:] كۆپ كۈچ، مېھنەت، بىلىم تەلەپ قىلىدىغان، قىيىن، تەس:[مىسال:] ۋەزىپىسى ئېغىر. خىزمىتى ئېغىر.[يەشمىسى:] ③ [سۆز تۈركۈمى:] سۈپەت.[كۆچمە مەنىسى:] [يەشمىسى:] ئۆزىنى تۇتۇشنى بىلىدىغان، سالماق:[مىسال:] ئوغلۇم ئۆزۈڭنى تۇتۇۋال، ئېغىر بول.[يەشمىسى:] ④ [سۆز تۈركۈمى:] سۈپەت.[كۆچمە مەنىسى:] [يەشمىسى:] يامان ئاقىۋەت كېلىپ چىقىشى مۇمكىن بولغان، خەۋپلىك، خەتەرلىك:[مىسال:] جاراھىتى ئېغىر. ＊ ئۇنىڭ كېسىلى بەك ئېغىر ئىكەن.[يەشمىسى:] ⑤ [سۆز تۈركۈمى:] سۈپەت.[كۆچمە مەنىسى:] [يەشمىسى:] كەچۈرگۈسىز، ئادەتتىن تاشقىرى:[مىسال:] سەن ئۆزۈڭنىڭ گۇناھىنىڭ قانچىلىك ئېغىر ئىكەنلىكىنى بىلەمسەن[يەشمىسى:] ⑥ [سۆز تۈركۈمى:] سۈپەت.[كۆچمە مەنىسى:] [يەشمىسى:] كۈن كەچۈرۈش تەس بولغان، مۇشەققەتلىك، ئازابلىق:[مىسال:] ئېغىر ئەھۋالدا قالماق.[يەشمىسى:] ⑦ [سۆز تۈركۈمى:] سۈپەت.[كۆچمە مەنىسى:] [يەشمىسى:] دەردلىك، ھەسرەتلىك:[مىسال:] ئۇ يولغا چىقىپ ئېغىر بىر ئۇھ تارتتى.[يەشمىسى:] ⑧ [سۆز تۈركۈمى:] سۈپەت.[كۆچمە مەنىسى:] [يەشمىسى:] بەرداشلىق بېرىش تەس بولغان:[مىسال:] ئېغىر ئەلەم. ئېغىر كۈلپەت.[يەشمىسى:] ⑨ [سۆز تۈركۈمى:] سۈپەت.[كۆچمە مەنىسى:] [يەشمىسى:] كۆپ، جىق، زور:[مىسال:] بەرمەس قىزنىڭ تويلۇقى ئېغىر (ماقال).＊ بۇ ئۆيلەر ئېغىر دەرىجىدە ۋەيران بوپتۇ.[يەشمىسى:] 01 [سۆز تۈركۈمى:] سۈپەت.[كۆچمە مەنىسى:] [يەشمىسى:] كۈچلۈك:[مىسال:] بۇ ئەلدە ئىرقچىلىق ئېغىر بولغاچقا «غەيرىي ئىرقتىن كېلىپ چىققان» دەپ بۇ ئايالنى بىرەر ئەر ئالمىغان.[يەشمىسى:] 11 [سۆز تۈركۈمى:] سۈپەت.[كۆچمە مەنىسى:] [يەشمىسى:] يېڭىش قىيىن، تەس بولغان:[مىسال:] يوشۇرمىسىلا، جانابلىرى بۈگۈن ئېغىر بىر ھالەتتىن قېچىپ بۇ يەرگە كېلىپ قالدىلا، دېدى مۇسەپپا ھەزرەت كۈلۈپ تۇرۇپ.[يەشمىسى:] 21 [سۆز تۈركۈمى:] سۈپەت.[كۆچمە مەنىسى:] [يەشمىسى:] ئاڭلىمايدىغان:[مىسال:] قۇلىقى ئېغىر.[يەشمىسى:] 31 [سۆز تۈركۈمى:] سۈپەت.[كۆچمە مەنىسى:] [يەشمىسى:] قوبۇل قىلىش تەس بولغان:[مىسال:] دادا كۆڭۈللىرىنى چۈشىنىمەن، بۇنداق قىلىش سىلىگە ئېغىر تۇيۇلىدۇ. ＊ بۇ ئايرىلىشنىڭ ھەر ئىككىلىمىزگە قانچىلىك ئېغىر تۇيۇلغانلىقى ئېسىڭىزدە باردۇر.[يەشمىسى:] 41 [سۆز تۈركۈمى:] سۈپەت.[كۆچمە مەنىسى:] [يەشمىسى:] بەزى سۆزلەرنىڭ ئالدىدا كېلىپ بۇ سۆزلەر ئىپادىلىگەن ھالەت دەرىجىسىنىڭ كۈچلۈكلۈكىنى ئىپادىلەيدۇ:[مىسال:] بۇ ئازغىنە پاراڭلىشىشتىن كېيىن يەنە خېلى ئۇزۇنغىچە ئېغىر جىمجىتلىق ھۆكۈم سۈردى.[يەشمىسى:] 51 [سۆز تۈركۈمى:] سۈپەت.[كۆچمە مەنىسى:] [يەشمىسى:] جاۋاب بېرىش قىيىن بولغان، قاتتىق:[مىسال:] ئېغىر سىناق.[يەشمىسى:] 61 [سۆز تۈركۈمى:] رەۋىش.[يەشمىسى:] تەس، ئاران:[مىسال:] ئۇ ئوغلىنىڭ كەينىدىن ئۇزاق قاراپ تۇرۇپ، قەدەملىرىنى ئېغىر يۆتكەپ ئاستا ئۆيگە كىرىپ كەتتى.