ۋەھىي خاتىرىسى

دۇنيا تارىخى ئىراندىكى باب مۇرىتلىرىنىڭ مۇقەددەس كىتابى. باب دىنىنىڭ ئاساسچىسى سەيىد ئەلى مۇھەممەد (1819 - ياكى 1820 - 1850) <قۇرئان> غا تەقىلد قىلىپ يېزىپ چىققان، 1847 - يىلى پۈتتۈرگەن. كىتابتا باب ئەقىدىسىنىڭ ئاساسىي قائىدىلىرى يەنى ئىنسانىيەت جەمئىيىتىنىڭ ھەربىر دەۋرلىرىنىڭ ئۆز نۆۋىتىدە ئالمىشىپ راۋاجلىنىدىغانلىقى، كونا دەۋردىكى تۈزۈم ۋە قانۇننىڭ ئورنىنى يېڭى دەۋردىكى تۈزۈم ۋە قانۇننىڭ ئالىدىغانلىقى، لېكىن ئۇنى <خۇدا> ئەۋەتكەن <پەيغەمبەر> نىڭ بەلگىلەيدىغانلىقى بايان قىلىنغان؛ ئىسلام دىنىنىڭ كونا ئەقىدىلىرىنى ئىسلاھ قىلىش، جەمئىيەتنى سىياسىي جەھەتتىن ئىسلاھ قىلىش، زۇلۇم بولمىغان، ھەممە كىشى باراۋەر بولىدىغان يېڭى <ھەققانىيەتلىك پادىشاھلىق> قۇرۇشنى تەشەببۇس قىلغان. مەزكۇر كىتابتىكى دىنىي ئەقىدىلەر شۇ چاغدىكى ئىران خەلقىنىڭ ئازۇرسىنى ئەكس ئەتتۈرگەن، ئۇ، كېيىنكى بابى دىنى مۇرىتلىرى قوزغىلىڭىدا يېتەكچىلىك ۋە تۈرتكىلىك رول ئوينىغان