تىل

پسىخولوگىيە 语言 yǔ yán تىل تاۋۇشى بىلەن خەت شەكلىنى ماددىي تاشقى پوست قىلش، سۆز - ئىبارىلەرنى قۇرۇلۇش ماتېرىيالى قىلىش، گرامماتىكىنى قۇرۇلما قائىدىسى قىلىش بىلەن تۈزۈلۈپ ئادەتكە ئايلانغان سىستېمىدىن ئىبارەت. تىل ئىنسانلار جەمئيىتىنىڭ پەيدا بولۇشى، تەرەققىي قىلىشى بىلەن پەيدا بولغان ۋە تەرەققىي قىلغان. ئۇ كىشىلەرنىڭ تەپەككۇرى ۋە ئالاقىلشىشىدىكى ئەڭ مۇھىم قورال. تىلغا ئادەتتە تاشقى تىل (ئاغزاكى تىل ۋە يازما تىل) بىلەن ئىچكى تىل كىرىدۇ. تىل سىگنالنىڭ سىگنالى بولۇپ، ئۇ تەپەككۇر ۋە ئالاقىلىشىش قورالى بولۇپلا قالماستىن، ئىنسانلارنىڭ شارائىتقا ماسلىشىش ھەم شارائىتنى ئۆزگەرتىشنىڭمۇ ۋاسىتىسى. شۇنىڭ بىلەن بىللە بالىلارنىڭ ئۆگىنىش ئوبيېكتى بولۇپ، ئۇلارنىڭ ئۆگىنىش جەريانى بىلەن پسىخىك پائالىيىتىگە تەسىر قىلىدۇ: (1) تىل بالىلارنىڭ دۇنيا قارىشىنىڭ «شەكىللىنىشى» دە رول ئوينايدۇ. ئەگەر تىل بولمىسا، ئۇ چاغدا بالىلارنىڭ كۆڭلىدە ئەتراپتىكى دۇنيا پەقەت قالايمىقان، دېفرىنسىيەلەنمىگەن ھالەتتە بولاتتى. تىل يەنە تۇراقسىز ، رەتسىز سەزگۈلەرنى تۇراقلىق، رەتلىك تەسەۋۋۇرغا ئايلاندۇرىدۇ. تىل شەيئىلەرگە ئىسىم قويۇپ، شەيئىلەرنى بىر پۈتۈنلۈك، سىستېمىلىق ۋە تۇرقلىقلىققا ئىگە قىلىدۇ. كىشىلەر تىلغا تايانغاندىلا كۆز ئالدىدىكى شەيئىلەرنى تونۇيدۇ، ھەمدە كۆز ئالدىدا بولمىغان شەيئىلەرنى تەسەۋۋۇر قىلىدۇ. (2) تىل بالىلارنىڭ شەيئىلەر تۇرغان « بوشلۇق» نىڭ ئۆزىنى ئىگىلىشىگە ياردەم بېرىدۇ. شۇنىڭ بىلەن بىر ۋاقىتتا بوشلۇق توغرىسىدىكى بىلشىنڭ قۇرۇلمىلىشىشىنى ئىلگىرى سۈرىدۇ. ناۋادا «يىراق، يېقىن، ئوڭ، سول» قاتارلىق سۆزلەر بولمىسا، مەيلى قانداقلا ھەرىكەت بولسۇن ئىگلىگەن بوشلۇق ھامان مۇقىملاشمايدۇ. (3) تىل بالىلارنىڭ شەيئىلەرنى ۋاقىتتىن ھالقىپ بىلىشىگە ياردەم تىل يېزىق ئارقىلىق توپلانغان. كىشىلەرنىڭ تەپەككۇرى تىل ئارقىلىق ۋاقىت چەكلىمسىدىن ھالقىپ ئۆتۈپ ئۆتمۈش توغرىسىدا مۇلاھىزە قىلىدۇ، كېلەچەك توغرىسىدا خىيال قىلىدۇ، ھازىرقىنى ئىگىلەيدۇ. قىسقىسى تىل رىئال دۇنيانى بىلىشتە كام بولسا بولمايدىغان قورال. تىل بىلەن تەپەككۇر زىچ مۇناسىۋەتلىك. تىل مەشىقى تەپەككۇر تەرەققىياتىنى ئىلگىرى سۈرىدۇ ھەم گەۋدىلەندۈردىدۇ. تىلنىڭ توغرىلىقى تەپەككۇرنىڭ روشەنلىكىنى، تىلنىڭ رەتلىكلىكى تەپەككۇرنىڭ پۇختىلىقىنى ۋە تىلنىڭ باغلىنىشلىق بولۇشى تەپەككۇرنىڭ لوگىكىلىقلىقىنى. تىلنىڭ كۆپ خىللىقلىقى تەپەككۇرنىڭ بايلىقىنى گەۋدىلەندۈرىدۇ. بۇنىڭ ئەكسىچە، تەپەككۇرنىڭ ئۈزلۈكسىز تەرەققىي قىلىشىمۇ تىلنىڭ ئۈزلۈكسىز تەرەققىي قىلىشىنى ئىلگىرى سۈرىدۇ. ئۇنىۋېرسال (ئى) (1)shé ，shé tóu (2)yǔ yán ；huà ；xiāo xī (3)è yǔ ，mà rén huà (4)shé tóu (wéi huò qǔ qíng bào ér huò de dí jūn rén yuán )(5)hóu shé (6)zhǐ zhēn (yí biǎo de )(7)qiào mén ，mén dào mén dào (1)舌，舌头(2)语言；话；消息(3)恶语，骂人话(4)舌头(为获取情报而获的敌军人员)(5)喉舌(6)指针(仪表的)(7)窍门，门道 ئۇنىۋېرسال تىل (چالغۇنىڭ ئاۋاز چىقىرىدىغان ئەۋرىشىم ياپراقچىسى) 哨片 shào piànDكومپيۇتېر 语言 yǔ yánDپارقازان، بېسىملىق باك 舌 shéDدېھقانچىلىق 舌 shéDتوكچىلىق، كومپيۇتېر 语言 yǔ yánDتوكچىلىق، كومپيۇتېر 语言 yǔ yánDئاناتومىيە 舌 shéDپارقازان، بېسىملىق باك 雄榫，舌，舌状物，舌簧 xióng sǔn ，shé ，shé zhuàng wù ，shé huángDكومپيۇتېر 语言 yǔ yánDئاناتومىيە 舌动脉 shé dòng màiDدۇنيا يەر - جاي ناملىرى 蒂尔〈英〉 dì ěr 〈yīng 〉Dمائارىپ 语言 yǔ yánDئېلېكترون، ئۇچۇر 语言 yǔ yánDئاناتومىيە 舌神经 shé shén jīngDئاناتومىيە 舌神经 shé shén jīngDئىستېتىكا 语言、声音、动作、色彩、形体 yǔ yán 、shēng yīn 、dòng zuò 、sè cǎi 、xíng tǐ xíng tǐDدۇنيا يەر - جاي ناملىرى 提尔〈巴基〉 tí ěr 〈bā jī 〉Dتېببىي 舌 shéDئاناتومىيە 舌 shéDئىستېتىكا 文辞 wén cí دىنى سۆزلۈكلەر تىل (گەپ ـ سۆز) بۇددا دىنى 语业 yǔ yè