تەڭرىقۇت

مەنىداش سۆزلۈكلەر خانلىق _ پادىشاھلىق تۈزۈمدىكى دۆلەتلەردە ھاكىممۇتلەق ھۆكۈمرانلارنىڭ ئاتىلىشى. ئالدىنقى چېكىت پەشنىڭ ئالدىدىكىلىرى ھون، تۈرك، ئۇيغۇر ھۈكۈمرانلىرىنىڭ ئاتىلىشى؛ ئىككىنچى چېكىت پەشنىڭ ئالدىدىكىلىرى ئىسلام ئەللىرىدىكى ھۆكۈمرۈنلارنىڭ ئاتىلىشى؛ ئۈچىنچى چېكى خان _ قوزۇق، پۇقرا _ ئوزۇق. ئۆردەك يوق كۆلدە لايخورەك خان بوپتۇ. بەگ بىلەن ئېلىشما، دەرەخ بىلەن چېلىشما. بېگىڭگە يەتكۈچە، بېلىڭنى ئوشاتاي. پادىشاھ ئادىل بولسا، پۇقرا مايىل بولار. بالا بۆشۈكىدىن يىقىلغۇچە، شاھ تەخىتتىن غۇلىسۇن. ئۆزگە يۇرتتا سۇلتان بولغۇچە، ئۆز يۇرتۇڭدا ئۇلتاڭ بول. ئۇيغۇر تىلى ئۇنۋېرسال سۆزلۈكلەر ئىسىم تارىخ سۆز مەنىسى <تەڭرىنىڭ ئوغلى> بولۇپ <ئۇلۇغ، بۈيۈك> دېگەن مەنىلەردىمۇ ئىشلىتىلىدۇ. ھونلاردا بولسا ئەڭ ئالىي ھۆكۈمران بولغان پادىشاھ، خان <تەڭرىقۇت> دېيىلەتتى. ئۇيغۇر كىشى ئىسىملىرى ئەرلەرگە خاس ئىسىم تەڭرى قۇت بەرگەن كىشى. تەڭرى ئىنايەت قىلغان ئەركەك. ھۇن تەڭرىقۇتلىرىنڭ سەلتەنەت نامى. ئۇيغۇر كىشى ئىسىملىرى ئەرلەرگە خاس ئىسىم (ئۇيغۇرچە) تەڭرى قۇت بەرگەن كىشى.