تەمكىن

چاغاتاي دەۋرى ئۇيغۇر سۆزلۈكلىرى ئەرەبچە ئېغىرلىق، چىدام؛ ئېغىر تەبىئەتلىك، سۆلەت، ھەيۋەت. كلاسسىك ئەدەبىيات سۆزلۈكلىرى ئەرەبچە بوي سۇنماق، سۆزىگە كىرمەك؛ تىكلىمەك؛ ھوقۇق، قۇدرەت، ئابرۇي، نوپۇز. مەنىداش سۆزلۈكلەر يۈرۈش - تۇرۇش، خۇي - پەيلى تۇتاملىق ۋە تۇراقلىق. تەمكىن پىل پەللىگە ھودۇققان ئاتتىن بۇرۇن بارىدۇ. ھەرقانداق ئەھۋالدا ئۆزىڭىزنى ۋەزمىن ۋە خۇشال تۇتۇڭ، سالماق بولساڭ، زەخمەت چەكمەيسەن. ئېغىر - بېسىق بولار. ئېغىر - بېسىق بولساڭ، ھۆرمەت تاپىسەن. ئۆزىنى توختاتقان ھەرقاچان غالىب. قارشى مەنىلىك سۆزلەر مىجەز - خۇلقى تۇراقلىق ۋە تۇتاملىق. ئالىجوقا، شاللاق، شېتىلە، شەپشەك، ئۆزىنى توختاتمىغان مىجەز - خۇلقى تۇراقسىز، تۇتامى يوق. تەمكىن پىل ھودۇققان ئاتتىن پەللىگە بالدۇر بارىدۇ. ۋەزمىن يىگىت ھۈرمەتكە لايىق. ئېغىر - بېسىق ئادەمنى شەيتان ئالدىيالمايدۇ. ئۆزىنى توختاتقان ئادەم - ئۇلۇغلۇققا قەدەم قويغان ئادەم. گاچىغا ئۇچرىغان ئالىجۇقىمۇ ھارىدۇ. شاللاق خوتۇنغا سوقۇر ئەر ياخشى. خوتۇنى شېتىلە بولسا، ئېرىنىڭ قارىغۇ بولغىنى ياخشى. ئۇيغۇر تىلى ئۇنۋېرسال سۆزلۈكلەر سۈپەت ئەرەبچە ئۆزىنى تۇتۇۋالغان، ئېغىر - بېسىق، پۇختا. ئانام رەھمەتلىك ئېغىر -بېسىق تەمكىن ئايال ئىدى. ئۇيغۇر كىشى ئىسىملىرى ئەرلەرگە خاس ئىسىم ئەرەبچە مەھكەم، كۈچلۈك، ئىقتىدارلىق، ئۆزىنى تۇتۇۋالىدىغان