—Reference
تاگور
دۇنيا ئەدەبىياتى
«ئۆلۈم مېنىڭ ئاۋازىمنى جىمىقتۇرغاندا، ناخشام سېنىڭ جۇشقۇن قەلبىڭدە ھامان ياڭراپ تۇرىدۇ.» بۇ نۇرغۇن دۆلەتلەر «شېئىر پىرى» دەپ ئاتىغان ھىندىستان شائىرى تاگور(1861 −1941 - يىللار)نىڭ بىر جۈملە ھېكمەتلىك سۆزى. ئۇنىڭ شېئىرلىرىنى ھىندىستاندا ھەممە كىشى بىلىدۇ، تاكى بۈگۈنكى كۈنگىچە ھىندىستان خەلقى ئارىسىدا ئېيتىلىپ كېلىۋاتىدۇ.
تاگور كالكوتتادىكى بىر باي ئائىلىدە دۇنياغا كەلگەن، كىچىك ۋاقتىدىلا ئەدەبىياتقا كۈچلۈك ھەۋەس قىلغان،14 ياش ۋاقتىدا ۋەتەنپەرۋەر شېئىرى «ھىندى مۇرىتلىرىنىڭ بۇتخانا سەيلىسىگە بېغىشلايمەن» نى ئېلان قىلغان.1878 - يىلى ئەنگلىيىگە بېرىپ ئوقۇغان، دۆلەتكە قايتىپ كەلگەندىن كېيىن، مەخسۇس ئەدەبىيات پائالىيەتلىرى بىلەن شۇغۇللانغان.
تاگور ئۆمرىدە60 نەچچە يىل ئىجادىيەت بىلەن شۇغۇللىنىپ،50 نەچچە پارچە شېئىر توپلىمى،12 پوۋېست، رومان،108 پارچە ھېكايە،20 نەچچە پارچە سەھنە ئەسىرى يازغان. ئۇ يەنە ئەدەبىيات، پەلسەپە، سىياسىيغا ئائىت نۇرغۇن ئىلمىي ئەسەر يازغان،1500 پارچە رەسىم ئىجاد قىلغان، نۇرغۇن ناخشا - مۇزىكا يازغان.
تاگورنىڭ شېئىرلىرىنىڭ مەزمۇنى رېئال تۇرمۇش ۋە ئىجتىمائىي مەسىلىلەرگە زىچ باغلانغان، ئۇ قويۇق خەلق ئېغىز ئەدەبىياتى پۇرىقىغا ۋە ئۆزىگە خاس ئۇسلۇبقا ئىگە. «شېئىرىي چۆچەك» ئۇنىڭ ئەڭ دەسلەپكى شېئىر ئىجادىيىتى ھېسابلىنىدۇ، ئۇنىڭ كۆپىنچىسىنىڭ ماتېرىيالى خەلق چۆچەكلىرى ۋە دىنىي، تارىخىي رىۋايەتلەردىن ئېلىنغان بولۇپ، ھىندىستان خەلقىنىڭ مىللىي غۇرۇرى ۋە مۇستەملىكىچى ھۆكۈمرانلارغا قارشى ئاخىرغىچە كۈرەش قىلىش ئىرادىسى ئەكس ئەتتۈرۈلۈپ، ھىندىستان خەلقىنىڭ نامۇۋاپىق تەبىقىچىلىك تۈزۈمىنى ئۆزگەرتىش تەلىپى ۋە فېئوداللىق ئېزىلىشكە قارشى تۇرۇش ئىرادىسى كۈچلۈك ئىپادىلەنگەن. بۇنىڭ ئىچىدىكى ئەڭ مۇھىم ئەسىرى «ئىككى مو يەر»، بۇ ئەسەرنى ئۇ1894 - يىلى يېزىپ، ھىندىستاندىكى فېئودال پومېشچىكلارنىڭ سوت بىلەن تىل بىرىكتۈرۈپ، دېھقانلارنى ئېكسپىلاتاتسىيە قىلغان، ئەزگەن ئىجتىمائىي رېئاللىقنى پاش قىلغان، ئاپتورنىڭ نامرات دېھقانلارغا چوڭقۇر ھېسداشلىقى ئىپادىلەنگەن.
20 - ئەسىرنىڭ20 - يىللىرى ئۇ ئىلگىرى - كېيىن بولۇپ، «گىتەنجالى»، «ھىلال ئاي»، «باغۋەن»، «قۇشلار» قاتارلىق توپلاملارنى ئېلان قىلدى. بۇنىڭ ئىچىدە «گىتەنجالى» 1913 - يىلى ئۇنى نوبېل ئەدەبىيات مۇكاپاتىغا ئېرىشتۈرگەن، ئۇ بۇ شەرەپكە ئېرىشكەن تۇنجى شەرق يازغۇچىسى بولۇپ قالدى.
تاگورنىڭ شېئىر ئىجادىيىتى جاھانگىرلىككە، فېئودالىزمغا قارشى تۇرۇش ئىدىيىۋى خاھىشىغا ئىگە بولۇپ، ھىندىستان خەلقىنىڭ ۋەتەنپەرۋەرلىك قىزغىنلىقىنى قوزغاش، مىللەتنىڭ غۇرۇرىنى ئويغىتىش، نامۇۋاپىق ئىجتىمائىي تۈزۈمنى ئۆزگەرتىشتە مۇھىم رول ئوينىدى.
تاگورنىڭ ھېكايىلىرىمۇ ئۇنىڭ شېئىرلىرىغا ئوخشاشلا ئېنىق مۇھەببەت - نەپرەت بىلەن ئەينى چاغدىكى جەمئىيەتتىكى نۇرغۇن زور مەسىلىلەرنى ئەكس ئەتتۈرۈپ، ھىندىستاننىڭ ئەدەبىيات تارىخىدا ناھايىتى زور تەسىر قوزغىغان.
تاگور جۇڭگو خەلقىنىڭ دوستى. ئۇنىڭ ئەسەرلىرى1915 - يىلىدىن باشلاپ جۇڭگوغا كىرگەن،1923 - يىلى ئۇ جۇڭگوغا زىيارەتكە كەلگەن، ئېلىمىزنىڭ يېڭى ئەدەبىياتىغا خېلى زور تەسىر كۆرسەتكەن. ياپونغا قارشى ئۇرۇش مەزگىلىدە، ئۇ فاشىزمنىڭ تاجاۋۇزچىلىقىنى كۈچىنىڭ بارىچە ئەيىبلەپ، جۇڭگو خەلقىنىڭ ياپونغا قارشى كۈرىشىنى قوللىغان.
