ساتار

ئۇيغۇر چالغۇلىرى بۇ كۆپىنچە ئۆرۈك، ئۈجمە ياغىچىدىن ياسىلىدۇ. ئۇزۇنلۇقى تەخمىنەن 140 سانتىمېتىرى ئۆپچۆرىسىدە بولۇپ، ئۇيغۇر ئوركېستىرى ئىچىدىكى مۇھىم كامانچىلىق چالغۇلارنىڭ بىرىدۇر. ئۇنىڭ بىر تال ئاساسلىق چېلىنىدىغان پولات سىمى ۋە 13 تال قوشۇمچە ئەكس سادا قايتۇرغۇچى سىمى بولىدۇ. دەستىسىگە كىرىچتىن 18 دانە پەدە باغلىنىپ (ھازىر ئاساسەن سۇلياۋ قويۇلىدىغان بولدى)، سول پۇت تېقىمى ئۈستىگە تىك قويۇلۇپ، سول قولدا پەدە بېسىپ، ئوڭ قول بىلەن كامانچە سىيرىش ئارقىلىق چېلىنىدۇ. ساتارنىڭ ئاۋازى سىلىق، مۇڭلۇق بولۇپ، ئۇ مۇقام ئورۇنداشتىكى ئاساسلىق چالغۇدۇر. كۆپىنچە مۇقاملارنىڭ بېشىدىكى مۇقامى ۋە بەزى مۇزىكىلارنىڭ چاچما ئۇدارلىق جايلىرىدا باشلامچىلىق رول ئوينايدۇ. ساتار تەمبۈر ئاساسىدا يېقىنقى دەۋرلەردە تەرەققىي قىلدۇرۇلغان ئۇزۇن دەستىلىك كانامچىلىق چالغۇ. قەدىمكى زاماندا ئىشلىتىلگەن ساتار <پەنجىتار> شەكلىدىكى قىسقا ساپلىق، كامانچىلىق چالغۇ بولۇپ، ئۇ 18 - ئەسىردىن باشلاپ تەدرىجىي ھالدا دەستىسى ئۇزارتىلىپ ھازىرقى ھالىتىگە كەلتۈرۈلگەن. ئۇيغۇر تىلى ئۇنۋېرسال سۆزلۈكلەر ئىسىم پارىسچە مۇزىكا ئۇيغۇرلارنىڭ كامانچە بىلەن چالىدىغان بىر خىل چالغۇ ئەسۋابى. شەكلى تەمبۈرگە ئوخشاپ كېتىدۇ. 7 دىن 13 كىچە تارى بولۇپ، ئاۋازى ناھايىتى يېقىملىق، مۇقام ئاھاڭلىرىغا ناھايىتى ماس كېلىدۇ.