مۇسا

دۇنيا تارىخى (؟ - 1332 ياكى 1337)، پادىشاھلىقىنىڭ شاھى (1307-، 1312 - 1332-ياكى 1337). تەختتە تۇرغان مەزگىلدە دېھقانچىلىق بىلەن كانچىلىقنى تەرەققىي قىلدۇرۇپ، مەسچىت ۋە كۆركەم ئوردا سالدۇرغان، مىسىر، مەغرىپلەر بلەن سودا، دىلپماتىيە مۇناسىۋىتىنى ئورناتقان، زېمىنىنى كېڭەيتىپ، گائو پادىشالھىقىنى يېڭىۋاشتىن بويسۇندۇرغان. 1324 - 1326-يىللاردا نۇرغۇنلىغان ھەمراھ خادىملارنى باشلاپ مەككىگە ھەج قىلغىلى بېرىپ، يول بويى ئالتۇن - كۈمۈشلەرنى بۇزۇپ چاچقان. شۇنىڭدىن كېيىن مالى ئەينى زاماندا ئۆزىنىڭ بايلىقى بىلەن مەشھۇر بولغان. دۇنيا تارىخى قەدىمكى يۇنان ئەپسانلىلىرىدىكى ئەدەبىيات - سەنئەتنى باشقۇرىدىغان توققۇز مەبۇدە. باش خۇدا زېۋىس بىلەن چىچەنلىك مەبۇدىسى منېموسىنېدىن توغۇلغان. گېرىتسىيىنىڭ شىمالىدىكى ئولېمپىيە تېغىنىڭ يېنىدىكى پېئېرىيەدە ئولتۇرغانلىقتىن، يەنە ەپېئېرىيە پەرىزاتلىرى دەپمۇ ئاتالغان. ھەمىشە خۇدالار ۋە باتۇرلار بىلەن بىللە بەزمە قىلىپ سەنئەت مەبۇدىسى ئاپوللوننىڭ كىفارىغا تەڭكەش قىلىپ ناخشا ئېيتقان. ئۇلارنىڭ ئىسمى ۋە ۋەزىپىسى: كلىئو تارىخىنى باشقۇرغان، ئېئۇتېرىې لىرىكىلىك شېئىرلاrنى باشقۇرغان، تالىيە كومېدىيىنى باشقۇرغان، مېلىپومېنې تراگېدىيىنى باشقۇرغان، تېرپىشكورى ئۇسسۇلنى باشقۇرغان، ئېراتو مۇھەببەتكە دائىر شېئىرلارنى باشقۇرغان، پلمىنىيە قەسىدىنى باشقۇرغان، ئۇرانىيە ئاسترونومىيىنى باشقۇرغان، كاللىئوپې داستاننى باشقۇرغان. دۇنيا تارىخى (640 - 717) ئەرەب ئىمپېرىيىسى ئۇمەييە خاندانلىقىنىڭ ئافرىقا باش ۋالىسى (705 - 715) بولغان. ۋەزىپە ئۆتىگەن مەzەىلدە، مەغرىپنى بويسۇندۇۇرپ، تانگېرنى بېسىۋالغان ۋە بەربەرلەرنى ئىسلام دىنىغا ئېتىقاد قىلىشقا مەجبۇر قىلغان. مىلادى 711-يىلى ئۆز قوشۇنىنىڭ سەردارى تارىگنى جەبىلتارىق بوغۇزىدىن ئۆتۈپ ئىسپانىيىگە تاجاۋۇز قىلىشقا ئەۋەتىپ، غەربىي گوت پادىشالىقىنىڭ پايتەختى تولېدونى ئالغان. 712-يىلى شەخسەن ئۆزى قوشۇن تارتىپ داۋاملىق ھۇجۇمغا ئۆتۈپ، شىمالدا ساراگوساغا يېتىپ بېرىپ، پۈتكۈل ئىساپنىيىنى بويسۇندۇرغان. غەربىي گوت پادىشاھلىقى مۇنقەرز بولغان. كېيىن خەلىپە تەرىپىدىن قايتۇرۇپ كېتىلىپ، ۋەزىپىسىدن ئېلىپ تاشلانغان. ئۆمرىنىڭ ئاخىرى بەكمۇ نامرات ئۆتكەن، مەككىدە ئۆلگەن. ئۇيغۇر كىشى ئىسىملىرى ئەرلەرگە خاس ئىسىم ئىبرايچە مۇساق مۇسا پەيغەمبەرنىڭ ئىسمى، مەنىسى: ئوغۇل بوۋاق؛ ياغاچ ساندۇق؛ ئىتتىك ئۇستۇرا؛ ئورمانلىق