膜电位

بىئولوگىيە پەردە پوتېنسىئالى ھۈجەيرە جىمجىت ھالەتتە تۇرغاندا ھۈجەيرە پەردىسىنىڭ ئىككى يېنىنىڭ ئىچىدە مەنپىي سىرتىدا مۇسبەت بولغان پەردە پوتېنسىئالى بولىدۇ. ئۇ <تۇرغۇن پوتېنسىئال> دەپمۇ ئاتىلىدۇ. پەردە پوتېنسىئالى ھاسىل بولۇشنىڭ سەۋەبى ھۈجەيرە پەردىسىنىڭ مۇسبەت، مەنپىي زەرەتلەنى ئايرىپ تۇرۇش ئىقتىدارىغا ئىگە بولغانلىقىدىن ھۈجەيرە ئىچى ۋە سىرتىدىكى زەرەتلىك ئىئونلار ياكى زەرەتلىك گېنلارنىڭ تارقىلىش تەكشىسىزلىكىنى كەلتۈرۈپ چىقارغانلىقى، شۇنىڭدەك ھۈجەيرە پەردىسىنىڭ ھەرخىل ئىئونلارغا بولغان تاللاپ ئۆتكۈزۈشچانلىقىنىڭ ئوخشاش بولماسلىقىدۇر. مەسىلەن، ھۈجەيرە ئىچىدىكى k+ كونسېنتراتسىيىسى ھۈجەيرە سىرتىدىكىدىن يۇقىرى، ھۈجەيرە سىرتىدىكى Na+ نىڭ كونسېنتراتسىيىسى ھۈجەيرە ئىچىدىكىدىن يۇقىرى بولىدۇ. لېكىن ھۈجەيرە ئىچىدىكى ئومۇمىي مەنپىي زەرەتلىك ئىئونلار ياكى گېنلار كۆپ، ھۈجەيرە سىرتىدىكى ئومۇمىي مۇسبەت زەرەتلىك ئىئون ياكى گېنلار كۆپ بولۇش نەتىجىسىدە ئىچى مەنپىي، سىرتى مۇسبەت بولغان پەردە پوتېنسىئالى پەرقى شەكىللەنگەن. يېقىندىن بۇيانقى تەتقىقاتلاردا ئىسپاتلىنىشىچە پەردە پوتېنسىئالىنىڭ يۇقىرى - تۆۋەن بولۇشى ھۈجەيرىنىڭ پائالىيەت ھالىتىگە مۇناسىۋەتلىك. مەسىلەن، يامان سۈپەتلىك ھۈجەيرىنىڭ مەنپىي پەردە پوتېنسىئالى تۆۋەنلەپ كېتىدۇ؛ بۆلۈنۈش ھالىتىدە تۇرغان ھۈجەيرىنىڭ مەنپىي پەردە پوتېنسىئالى ئۆرلەيدۇ. بۇ ھۈجەيرە ئىچى ۋە سىرتىدىكى ئىئون كونسېنتراتسىيىسىنىڭ ھۈجەيرە پائالىيىتىگە ئەگىشىپ ئۆزگەرگەنلىكى تۈپەيلىدىن كېلىپ چىققان. تېببىي mó diàn wèi پەردە ئېلېكتر پوتېنسىئالىDئۇنىۋېرسال mó diàn wèi پەردە پوتېنسىئالى پسىخولوگىيە پەردە پوتېنسئالى جانلىقلار ھۈجەيرىسى يېرىم ئۆتكۈزگۈچ پەردىگە ئورالغان بولىدۇ. بۇ ھۈجەيرە پەردىسنىڭ ئىچكى ۋە سىرتقى ئىككى يېنىدا پوتېنسىئال پەرقى بولىدۇ. مۇنداق پوتېنسىئال پەرقى ئادەتتە « پەردە پوتېنسئالى » دەپ ئاتىلىدۇ. مۇسكۇل، نېرۋا ۋە باشقا ھۈجەيرىلەردە قوزغىلىش بولمىغان ( جىم تۇرغان ) دا پەردە ئىچى ۋە سىرتىدا پوتىنسئال پەرقى پەيدا بولىدۇ، پەردە ئىچىدىكىسى مىنۇس (-)، پەردە سىرتىدىكىسى پىلۇس(+) بولۇپ « تېنچ ( پەردە ) پوتېنسىئالى» دەپ ئاتىلىدۇ. سۈت ئەمگۈچى ھايۋانلار نېرۋا تالاسىنىڭ تىنچ تۇرغاندا پەردە بىلەن چېگرىلىنىپ شەكىللەنگەن ئىچكى تەرىپى مىنوس (-)، سىرتقى تەرىپى (+) لۇق ھالەت « قۇتۇپلانغان ھالەت » ياكى ( قىسقارتىپ ) قۇتۇپلىنىش دەپ ئاتىلىدۇ، قوزغىلىشچان ھۈجەيرە ( نېرۋا ھۈجەيرىسى ياكى مۇسكۇل ھۈجەيرىسى ) غىدىقلىنىپ قوزغىلىش پەيدا بولغاندا، تىنچ پوتېنسىئال نېگىزىدە بىر قېتىم قىسقا ۋاقىتلىق تارقىلىشى مۇمكىن بولغان پوتېنسىئال ئۆزگىرىشى بولىدۇ،بۇ، « ھەرىكەتتىكى پەردە پوتېنسىئالى » ياكى « ھەرىكەت پوتېنسىئالى » دەپ ئاتىلىدۇ. ئۇنىڭ تەخمىنىي جەريانى : نېرۋا تالاسىدا قوزغىلىش بولغاندا، پەردە ئىچىدىكى مىنوس پوتېنسىئال دەرھال يوقىلىپ ( قۇتۇپلىنىش تۈگەپ ) پەردە پوتېنسىئالىدا تەتۈر بۇرۇلۇش بولىدۇ. تىنچ ۋاقتىدىكى ئىچكى تەرەپتە مىنۇس، سىرتقى تەرەپتە پىلۇس بولۇش ھالىتى ئىچكى تەرەپتە پىلۇس (+)، سىرتقى تەرەپتە مىنۇس (-) بولۇش ھالىتىگە ( « تەتۈر قۇتۇپلىنىش » ياكى « ئۇلترا نۇرلىنىش » قا ) ئۆزگىرىدۇ. بۇ ھەرىكەت پوتېنسىئالنىڭ كۆتۈرلۈشى بولۇپ، كۆتۈرۈلۈش ئەڭ چوڭ قىممەتكە يەتكەندىن كېيىن دەرھال پەسىيىپ، ئەڭ ئاخىرىدا تىنچ پوتېنسىئالنىڭ ئەسلى سەۋىيىسىگە كېلىدۇ ( قايتا قۇتۇپلىنىدۇ )، مانا بۇ ھەرىكەت پوتېنسىئالنىڭ پەسىيىشىدۇر. پۈتۈن ئۆزگىرىش جەريانى سخېمدا قىسقا ئەمما ئۆتكۈر ئىمپۇلىس پەيدا قىلىپ ئىپادىلىنىدۇ. شۇڭلاشقا ھەرىكەت پوتېنسئالى يەنە « پوتېنسىئال چوققىسى » دەپمۇ ئاتىلىدۇ. پوتېنسئال چوققىسىنىڭ پۈتۈن ئۆزگىرىش جەريانى بىر مىللى سېكونت داۋام قىلىدۇ. پوتېنسىئال چوققىسى تامامەن ئەسلىگە كېلىپ تېنچ پوتېنسىئال سەۋىيىسىگە كېلىشتىن ئىلگىرى، پەردە پوتېنسىئالىدا يەنە بىر ئاز ئۇششاق، ئاستا ئۆزگىرىشلەر بولىدۇ، مانا بۇ « كېيىنكى پوتېنسىئال » دەپ ئاتىلدۇ ( قالدۇق پوتېنسىئالمۇ دېيىلىدۇ). پوتېنسىئال چوققىسىدىن كېيىن يۈز بەرگىنى « مىنوس كېيىنكى پوتېنسىئال »( يۆنىلىش پوتېنسئال چوققىسىغا ئوخشاش )، داۋاملىشىش ۋاقتى 15 مىللى سىكۇنت، چوڭلۇقى پوتېنسىئال چوققۇسىنىڭ %6_5 ىگە توغرا كېلىدۇ، مىنۇس كېيىنكى پوتېنسىئال ئارقىسىدىنلا يۈز بېرىدىغىنى « پىلۇس كېيىنكى پوتېنسىئال » ( يۆنىلىش پوتېنسىئال چوققىسىنىڭ تەتۈرىسىچە ) بولۇپ، ئۇنىڭ چوڭلۇقى پوتېنسئال چوققىسىنىڭ %0.2 ىگە توغرا كېلىدۇ. لېكىن داۋاملىشىش ۋاقتى 80 مىللى سېكۇنت ياكى ئۇنىڭدىنمۇ ئۇزۇنراق بولىدۇ. بەزىلەر « پوتېنسىئال چوققىسى » بىلەن « قالدۇرق پوتېنسىئال »نى بىرلەشتۈرۈپ « ھەرىكەت پوتېنسئالى » دەپمۇ ئاتايدۇ.