ھۇدۇد

چاغاتاي دەۋرى ئۇيغۇر سۆزلۈكلىرى ئەرەبچە بىرلىكى: ھەد. چېگرالار. كلاسسىك ئەدەبىيات سۆزلۈكلىرى ئەرەبچە ھەد <چەك، چېگرا> نىڭ كۆپلۈكى. ئىسلام ئاتالغۇلىرى (مۇقىم جازا) بۇ ئەرەبچە سۆزنىڭ مەنىسى <چەك>، <بەلگىلىمە> دېگەنلىك بولۇپ، شەرىئەتتە بەلگىلەنگەن جازا تۈرلىرىنىڭ بىرى ھېسابلىنىدۇ. بۇ جازا ئوغرىلىق، ھاراقكەشلىك، زىناخورلۇق، زىنا بىلەن قارىلاش، بۇلاڭچىلىق، مۇرتەدلىكتىن ئىبارەت چوقۇم پەرھىز قىلىنىدىغان ئالتە خىل گۇناھقا ماس كېلىدۇ. جازا ھۆكۈم قىلغاندا، <قۇرئان كەرىم> ۋە ھەدىستىكى ئەھكاملار ئاساس قىلىنىدۇ. پۇت ياكى قولنى كېسىش، قامچىلاش، چالما - كېسەك قىلىپ ئۆلتۈرۈش، دارغا ئېسىش قاتارلىق جازالارغا ئايرىلىدۇ. تارىختا ھەرقايسى فىقھىيەلەرنىڭ چۈشەندۈرۈشى سەل پەرقلىق بولدى. يېقىنقى زاماندىن كېيىن بۇ جازالارنىڭ ئورنىنى ھەرقايسى دۆلەتلەرنىڭ جىنايى ئىشلار قانۇنىدا بەلگىلەنگەن جازالار ئىگىلىدى.