ھايۋانلارنىڭ قېنى

ھايۋاناتلار دۇنياسى ئادەتتە ھايۋانلارنىڭ قېنى قىزىل بولىدۇ، چۈنكى قان سۇيۇقلۇقىدىكى قىزىل قان ھۈجەيرىلىرىنىڭ ئاساسلىق تەركىبى تەركىبىدە تۆمۈر ئېلېمېنتى بولغان ھېموگلوبىن (قان قىزىل ئاقسىلى) دىن ئىبارەت، تۆمۈر ئېلېمېنتى باشقا بىرىكمىلەر بىلەن بىرىكىپ ھاسىل قىلغان مۇرەككەپ بىرىكمىلەر قىزىل كۆرۈنىدۇ. ئەمما، بارلىق ھايۋانلارنىڭ قېنى قىزىل بولۇشى ناتايىن. بەزى تۆۋەن دەرىجىلىك ھايۋانلارنىڭ مەسىلەن، يۇمشاق تەنلىك ھايۋانلار ئىچىدىكى دەريا سەدەپدارى، ئېتىز قۇلۇلىسى، بوغۇم پۇتلۇق ھايۋانلار ئىچىدىكى جۈپ راك (پراۋىن)، چوڭ بىلەكلىك راك (سازلىق راكى) قاتارلىقلارنىڭ قېنىدا قان زەردابى ئالبومىنى بار بولۇپ، ئوكسىگېن ئېلىپ يۈرىدۇ، بۇنداق قان رەڭسىز، سۈزۈك بولىدۇ. بوغۇم پۇتلۇق ھايۋانلار ئىچىدىكى نەيزە قۇيرۇق قىسقۇچپاقىنىڭ قېنىدا مىس ئېلېمېنتى بار، شۇڭا ئۇنىڭ قېنى كۆك رەڭدە بولىدۇ. بۇ ھايۋانلارنىڭ قېنىدا ھېموگلوبىن بولمايدۇ. يۇقىرى دەرىجىلىك ھايۋانلارنىڭ قېنى قان پلازمىسى ۋە قان ھۈجەيرىلىرىدىن تەركىب تاپىدۇ. قان پلازمىسى سۇس سېرىق رەڭلىك سۇيۇقلۇق بولۇپ، قان ھۈجەيرىلىرى قان پلازمىسىدا لەيلەپ يۈرىدۇ. قان ھۈجەيرىلىرى قىزىل قان ھۈجەيرىلىرى، ئاق قان ھۈجەيرىلىرى ۋە قان ئۇيۇتقۇچى ھۈجەيرە (سۈت ئەمگۈچى ھايۋانلارنىڭ قان ئۇيۇتقۇچى ھۈجەيرىلىرى قان پلاستىنكىلىرى دەپمۇ ئاتىلىدۇ) دەپ ئۈچ خىلغا بۆلۈنىدۇ. قىزىل قان ھۈجەيرىسىدە ھېموگلوبىن بار بولۇپ، ئۇ قان سۇيۇقلۇقىدا ئوكسىگېن ۋە كاربون (Ⅳ) ئوكسىدنى توشۇش ۋەزىپىسىنى ئۆتەيدۇ. ھېموگلوبىن ئوكسىگېن بىلەن ناھايىتى ئاسان بىرىكىپ ئوكسىگېن بىلەن بىرىككەن ھېموگلوبىننى ھاسىل قىلىدۇ. ئۇ ناھايىتى ئاسان پارچىلىنىدۇ، قىزىل قان ھۈجەيرىلىرى قان سۇيۇقلۇقى بىلەن ھەرقايسى توقۇلمىلارغا ئېقىپ بارغاندا، ھەر خىل ئوزۇقلۇق ماددىلارنى، مەسىلەن، ئوكسىگېن، ئاقسىل، قەنت، ماي قاتارلىقلارنى بەدەننىڭ ھەرقايسى توقۇلما ھۈجەيرىلىرىگە يەتكۈزۈپ بېرىش بىلەن بىر ۋاقىتتا، پۈتۈن بەدەننىڭ ھەرقايسى قىسىملىرىدىكى توقۇلما ھۈجەيرىلىرىنىڭ مېتابولىزم كېرەكسىز ماددىلىرىنى ئۆپكە، بۆرەك، تېرە قاتارلىقلارغا يەتكۈزۈپ بېرىپ بەدەن سىرتىغا چىقىرىۋېتىدۇ، بۇنىڭ بىلەن ھايۋانلار ئوزۇقلۇق ماددىلارنى ۋاقتىدا سۈمۈرەلەيدۇ ۋە كېرەكسىز ماددىلارنى ۋاقتىدا چىقىرىۋېتەلەيدۇ. قان يەنە مۇداپىئە كۆرۈش ۋە قوغداش رولىغا ئىگە. مەسىلەن، ئاق قان ھۈجەيرىلىرى قوغدىغۇچى جەڭچى بولۇپ، ئورگانىزمنى قوغداش ئۈچۈن سىرتتىن كەلگەن مىكرو ئورگانىزملارنى ۋە بەدەن ئىچىدىكى نىكروزلانغان (بۇزۇلۇپ ئۆلگەن) توقۇلمىلارنى يۇتۇپ پارچىلىۋېتىدۇ. قان پلاستىنكىلىرى قاننىڭ ئۇيۇشىغا قاتنىشىدۇ، ھايۋان تېنىنىڭ مەلۇم يېرى يارىلىنىپ قان چىققاندا، يارا ئېغىزى قان پلاستىنكىلىرىنىڭ قاتنىشىشى بىلەن تېزلىكتە ئۇيۇپ قان توختايدۇ.