فرانسىيىگە قارام غەربىي ئافرىقا

دۇنيا تارىخى 法属西非 fǎ shǔ xī fēi فرانسىيىگە قارام غەربىي ئافرىقا مۇستەملىكىسىنىڭ ئومۇمىي ئاتىلىشى. ⅨⅩ ئەسىرنىڭ دەسلەپكى مەزگىللىرى فرانسىيە دېڭىز بويىدىكى رايونلاردىن ئىچكى قۇرۇقلۇققا كېڭىەيمىچىلىك يۈرگۈزگەن. 1895 - يىلغا كەلگەندە فرانسىيە ئىشغال قىلىۋالغان سېنېگال، فرانسىيىگە تەۋە سۇدان (ھازىرقى مالى)، گۋېنىيە (ھازىرقى گۋېنىيە جۇمھۇرىيىتى)، پىل چىشى قىرغىقى قاتارلىقلارنى قوشۇپ فرانسىيىگە تەۋە غەربىي ئافرىقا مۇستەملىكىسى قىلغان. 1904 - يىلى داھومېي (ھازىرقى بېنىن)نى؛ 1909 - يىلى يۇقىرى ۋولتنى قوشۇۋالغان؛ 1219 - يىلى ماۋرىتانىيە فرانسىيەنىڭ مۇستەملىكىسى بولۇپ قالغان، 1920 - يىلى فرانسىيىگە تەۋە غەربىي ئافرىقىغا قوشۇۋېتىلگەن. 1917 - يىلى توگونىڭ شەرقىي قىسمى فرانسىيەنىڭ ھۆكۈمرانلىق يۈرگۈزىدىغان جايغا ئايلىنىپ قالغان، 1932 - يىلى فرانسىيىگە تەۋە غەربىي ئافرىقىغاقوشۇۋېتىلگەن. فرانسىيە داكاردا تۇرۇشلۇق مەخسۇس خادىم تەسىس قىلىپ ھۆكۈمرانلىق يۈرگۈزگەن. 1957 - يىلى فرانسىيە پارلامېنتى چەت ئەلدىكى زېمىنلىرى توغرىسىدا <تۈپ قانۇن> نى ماقۇللاپ، فرانسىيىگە تەۋە غەربىي ئافرىقىدىكى دۆلەتلەرنى ئايرىم - ئايرىم ھالدا <يېرىم ئاپتونومىيىلىك جۇمھۇرىيەت>لەرگە ئۆزگەرتىپ، ئۇ يەرلەردە پارلامېنت ۋە ھۆكۈمەت كومىتېتى تەسىس قىلغان، لېكىن فرانسىيەنىڭ مەخسۇس خادىملىرى يەنىلا ئەمەلىي ھوقۇقنى تۇتۇپ تۇرغان. 1956 - يىلى توگودا ئاپتونومىيىلىك جۇمھۇرىيەت قۇرغان. 1958 - يىلى 10 - ئايدا گۋېنىيە مۇستەقىل جۇمھۇرىيەت قۇرۇلغانلىقىنى جاكارلىغان، غەربىي ئافرىقىدىكى باشقا دۆلەتلەرمۇ ئىلگىرى - كېيىن بولۇپ، فرانسىيە ئورتاق گەۋدىسى ئىچىدىكى ئاپتونومىيىلىك جۇمھۇرىيەت بولغان. 1960 - يىلى ئارقا - ئارقىدىن مۇستەقىللىككە ئېرىشكەن.