ھېكمەت

ئەدەبىيات ئاتالغۇلىرى مۆجىزە؛ بىلىمدانلىق؛ دانىشمەنلىك؛ تەدبىر، سەۋەب. مەسىلەن: « ھېكمەتلىك سۆزلەر » توپلىمىنى ئالساق، دانىشمەنلەرچە ئېيتىلغان ھېكمىتى چوڭقۇر، كىشلەرنى چارە _ تەدبىرگە ئىگە قىلىدىغان، بىلىمنىڭ ھەر قايسى جەھەتلىرىدىن توپلانغان تەجرىبىلەرنى ئوقۇيمىز. ھېكمەتلىك سۆز بەزىدە ئەقىلىيە سۆزى دەپمۇ ئاتىلىدۇ. مەنىداش سۆزلۈكلەر چوڭقۇر مەنىلىك، سىرلىق سۆز - ئىبارىلەر. ئاز يېمەك ساقلىققا، ئاز دېمەك ھېكىمەتكە باغلىق. جاھان باشتىن ئاياغ ھېكمەتقۇ ھېكمەت، نېمىشقا غەپلەت بىزگە بولۇپتۇ قىسمەت. سەمىمىيلىك ئەقلىيە سۆزىنىڭ بىرىنچى بابى. قاينام ئۆركىشىنىڭ ئەسەرلىرىدە چوڭقۇر مەنىلىك ئافورىزملار بار، <بوياق بىلەن بويىغىچە تېشىڭنى، بىلىم بىلەن زىننەتلىگىن ئىچىڭنى> بىر مىسال. ئۇيغۇر تىلى ئۇنۋېرسال سۆزلۈكلەر ئىسىم ئەرەبچە ھەددىدىن زىيادە دانالىق، دانىشمەنلىك، ئەقىل - ئىدراك . ۋەتەن ئىشقى بولۇپ دەرمان ئىلىم - پەندىن گۆھەر تاپتى، دىلىمغا سالدى ئۇستازىم ئۆمۈر مەناسى ھېكمەتنى . بىلىش، چۈشىنىش قىيىن بولغان يوشۇرۇن ، چوڭقۇر مەنە، يۇشۇرۇن سىر ؛ مۆجىزە . ئۇرۇش سەنئىتى توغرىسىدىكى كىتابلاردا، بىرى جەڭ، توققۇزى رەڭ دېگەن ھېكمەت بار . شۇ ھېكمەت بويىچە ئىش قىلىمىز. ئەرلەرنىڭ ئىسىمى .