پارانا دەرياسى

دۇنيادىكى شەھەرلەر جەنۇبىي ئامېرىكىدىكى ئىككىنچى چوڭ دەريا. باش مەنبەسى برازېلىيە ئېگىزلىكىنىڭ شەرقىي جەنۇبىدىكى پارانايبا دەرياسى بىلەن گراندې دەريالىرىنىڭ قوشۇلۇشىدىن ھاسىل بولغان. بۇ ئىككى تارماق دەريا قوشۇلغاندىن كېيىن غەربىي جەنۇبقا قاراپ ئېقىپ برازېلىيە، پاراگۋايلارنى بېسىپ ئۆتۈپ ئارگېنتىنانىڭ روسارىئو شەھىرىگە بارىدۇ، ئاندىن شەرقىي جەنۇبقا بۇرۇلۇپ لاپلاتا دەرياسىغا قۇيۇلىدۇ. ئۇزۇنلۇقى 4000 كىلومېترغا يېتىدۇ، ئەگەر گراندې دەرياسىنى قوشۇپ ھېسابلىغاندا ئۇزۇنلۇقى 5290 كىلومېترغا يېتىدۇ. ئاساسىي تارماقلىرى پاراگۋاي، پىكومايو، بېرموخو، سالادو قاتارلىقلاردىن ئىبارەت. مەيدانى 2 مىليون 800 مىڭ كۋادرات كىلومېتر كېلىدۇ. سۇ مىقدارى ناھايىتى مول، دەريا ئاغزىدىكى يىللىق ئوتتۇرىچە ئېقىم مىقدارى 17 مىڭ 400 كۇب مېتر سېكۇنتقا يېتىدۇ، دەريانىڭ يۇقىرى ئېقىمىنىڭ ئېقىم يانتۇلۇقى چوڭ، سۈيى تېز، شارقىراتمىلار كۆپ، سۇ كۈچى بايلىقى مول. بۇنىڭ ئىچىدە ئىگۇئاسۇ، كۋائىرا قاتارلىق شاراقىراتمىلار ئالاھىدە مەشھۇر. دەريانىڭ ئوتتۇرا ئېقىمى كەڭ، دەريا قىنىدا ئاراللار بار، تۆۋەن ئېقىمىنىڭ ئىككى ياقىسىغا سازلىقلار كەڭ، دەريا قىنىدا ئاراللار بار، تۆۋەنئېقىمىنىڭ ئىككى ياقىسىغا سازلىقلار كەڭ تارقالغان، دىئامانتنىڭ تۆۋەن تەرىپىنىڭ شەرقىي قىرغىقىدا نۇرغۇن ئېقىنلار بار بولۇپ، كەڭ دائىرىلىك دېلتا شەكىللەندۈرگەن. سانتافې شەھىرىدىن تۆۋەن قىسمىدا ئوكيان پاراخوتلىرى قاتنىيالايدۇ. ئارگېنتىنا سىرتقى سودىسىنىڭ %30نى بىلەن پاراگۋاي سىرتقى سودىسىنىڭ %90 تى دەريا قاتنىشى ئارقىلىق بىر تەرەپ قىلىنىدۇ، بۇ ئىككى دۆلەت ئوتتۇرىسىدىكى مۇھىم سۇ قاتناش يولى ھېسابلىنىدۇ.