دىڭلىڭلار

Domain: دۇنيادىكى مىللەتلەر

دىڭلىڭلار <تۇغلۇقلار>، <تېلىلار> دەپمۇ ئاتىلىدۇ. دىڭلىڭلار ئېلىمىزنىڭ شىمالىي قىسمىدا ياشىغان قەدىمكى مىللەتلەرنىڭ بىرى، ئۇيغۇرلارنىڭ يىراق ئەجدادى. دىڭلىڭلار ئەمىنىيە ۋە يېغىلىق دەۋرى (مىلادىدىن ئىلگىرىكى 770 - 470) بىلەن چىن، خەن سۇلالىسى (مىلادىدىن بۇرۇنقى 221 - يىلىدىن مىلادى 23 - يىلىغىچە) دەۋرىدە شەرقتە بايقال كۆلىنىڭ شىمالىدىن تارتىپ غەربتە ئالتۇن (ئالتاي) تاغلىرىنىڭ شىمالى، ئېرتىش دەرياسى بىلەن بالقاش كۆلىگىچە بولغان كەڭ زېمىندا كۆچمەن چارۋىچىلىق بىلەن تۇرمۇش كەچۈرۈپ كەلگەن. دىڭلىڭلارنى مىلادىدىن ئىلگىرىكى 200 - يىللىرى ئەتراپىغا ھۇنلار ئۆزىگە بويسۇندۇرىۋالغان. بۇ چاغدا شەرقىي قەبىلىلەرنىڭ بايقال كۆلىنىڭ جەنۇبىدا، غەربىي قەبىلىلىرى ئېرتىش دەرياسى بىلەن بالقاش كۆلىنىڭ ئارلىقىدىكى جايلاردا كۆچمەن چارۋىچىلىق بىلەن شۇغۇللىنىپ، ھۇنلارغا قارام بولغان. مىلادىدىن ئىلگىرىكى 72 - يىلىدىن مىلادى 85 - يىلىغىچە بولغان ۋاقىت ئىچىدە دىڭلىڭلار ھۇن ئاقسۆڭەكلىرىنىڭ زۇلىمىدىن جاق تويۇپ، سيانپىي، ئۇسۇن، ئۇغانلار غەربىي يۇرتتىكى قەبىلە - قوۋملار بىلەن ئۆزئارا ئىتتىپاق تۈزۈپ، شىمالىي ھۇنلارغا ھۇجۇم قىلىپ، كۆپ قېتىم ھۇن ئاقسۆڭەكلىرىگە قاقشاتقۇچ زەربە بەرگەن. ئۈچ پادىشاھلىق دەۋرگە كەلگەندە، بايقال كۆلىنىڭ جەنۇبىدا ياشىغۇچى دىڭلىڭلار <شىمالىي دىڭلىڭلار> دەپ ئاتالغان. ئالتاي تاغلىرى بىلەن تارباغاتاي ئەتراپىغا كۆچۈپ كەلگەن دىڭلىڭلار <غەربىي دىڭلىڭلار> دەپ ئاتالغان. مۆلچەرلىنىشچە، ئۇلار 60 مىڭدىن كۆپرەك لەشكەرگە ئىگە بولغان. جەنۇب تەرىپى ئۇسۇنلار ۋە قاڭقىللار بىلەن، غەربىي جەنۇب تەرىپى كانكىنئۇ (سوغدىيانلار) بىلەن چېگرىداش بولغان. شەرقىي خەن سۇلالىسىدىن تارتىپ جەنۇبىي شىمالىي سۇلالىلەر دەۋرىگىچە بولغان مەزگىلدە (25 - 420 يىللىرى) بىر قىسىم دىڭىلڭلار جەنۇبقا قاراپ ئىلگىرلەپ، خېبېي ئۆلكىسىنىڭ ۋەنياڭ ۋىلايىتى (ھازىرقى بېيجىڭ ئەتراپى)، سەنشى ئۆلكىسىنىڭ دەيجۇ ۋىلايىتى ۋەخېنەن، نىڭشىيا، گەنسۇ قاتارلىق ئۆلكىلەرنىڭ بەزى جايلىرىغا كۆچۈپ كىرىپ ماكانلىشىپ، پەيدىنپەي خەنزۇ قاتارلىق باشقا مىللەتلەر بىلەن ئۆزلىشىپ كەتكەن. مىلادى Ⅴ - Ⅳ ئەسىرلەردە بىر تۈركۈم دڭلىڭ قەبىلىلىرى تارىم ئويمانلىقىغا كۆچۈپ كېلىپ ئورۇنلاشقان. بىراق ئۇلارنىڭ ئاساسىي قىسمى يەنىلا ئەسلىدىكى ماكانلىرىدا ياشىغان. شىمالىي چۆللۈكتە ياشىغۇچى دىڭلىڭلار <جىننامە> ۋە <سۈينامە> قاتارلىق تارىخنامىلىرىدا <تېلىلار> (تۆلۆسلەر) دەپ ئاتىلىپ كەلگەن. تارىخچىلار ئادەتتە دىڭلىڭلارنى كېينكى قاڭقىللار ۋە قەدىمكى ئۇيغۇرلارنىڭ ئەجدادلىرى بولۇپ، ھازىرقى زامان ئۇيغۇرلىرىنىڭ شەكىللىنىشتىكى ئېتنىك مەنبەسىدىن بىرى دەپ قارايدۇ. (<تېلېلار> ۋە <قەدىمكى ئۇيغۇرلار> غا قاراڭ)

Rate this entry

About this entry

This is a Uyghur–Uyghur dictionary entry.

Sourced from Main Dictionary in Lughet's collection.

This word also appears under other sources in Lughet's collection — see the list below.

Same word in other sources

دىڭلىڭلارUyghur›EnglishMain Dictionary دىڭلىڭلارUyghur›ChineseMain Dictionary دىڭلىڭلار—Reference

Nearby in the dictionary

دىڭگۇك دىڭگۇكلاتماق دىڭگۇكلاشماق دىڭگۇكلۇق دىڭگۇكلىماق دىڭگىر دىڭگىر دىڭگىر دىڭگىرلاتماق دىڭگىرلىماق دىڭگىل دىڭگىل قاش

Frequently asked questions

Where does this definition of دىڭلىڭلار come from?

This entry for دىڭلىڭلار is sourced from Main Dictionary, one of the dictionaries and corpora merged into Lughet.

Does دىڭلىڭلار appear elsewhere on Lughet?

Yes — دىڭلىڭلار appears under other sources or language pairs in Lughet's collection. See the list below.

What is Lughet?

Lughet is a free trilingual dictionary covering nearly five million entries across Uyghur, Chinese, and English, drawn from more than ten source dictionaries and corpora.

← Search