爱琴文化

ئۇنىۋېرسال ài qín wén huà ئېگېي مەدەنىيىتى دۇنيا تارىخى ئېگېي مەدەنىيىتى مىلادىدىن 3000 يىل ئىلگىرىكى يىللاردىن مىلادىدىن 2000 يىل ئىلگىرىكى يىللارغىچە ئېگېي دېڭىزى رايونىغا تارقالغان برونزا دەۋرى مەدنىيىتى. ⅩⅨ ئەسىرنىڭ 70 - 80 - يىللىرىدا گېرمانىيە ئارخېئولوگى سىليېمان <گومېر داستانى> قاتارلىقلاردىكى رىۋايەتلەرنىڭ ئىلھامى بىلەن، كىچىك ئاسىيانىڭ غەربىي شىمالىدىكى قەدىمىي شەھەر ترويا ۋە جەنۇبىي گرېتسىيە (پېلوپوننېس يېرىم ئارىلى) دىكى مىسېنې، تىرىنىس قاتارلىق خارابىلەرنى مۇۋەپپەقىيەتلىك ھالدا قېزىپ، ئۇزاقتىن بۇيان كۆمۈلۈپ كەلگەن ئېگېي مەدەنىيىتىنى دۇنياغا قايتا ئايان قىلغان. ⅩⅩ ئەسىرنىڭ باشلىرىدا ئەنگلىيە ئارخېئولوگى ئېۋانىس كىرىت ئارىلىدىكى قەدىمىي شەھەر نوسۇسنى قېزىپ، مىنوس خان ئوردىسى قاتارلىق مۇھىم خارابىلەرنى تېپىپ، بۇ مەدەنىيەتنىڭ مەزمونىنى كۆپلەپ تولۇقلىغان. شۇنىڭدىن كېيىن باشقا ئارخېئولوگلارمۇ داۋاملىق قېزىپ، ئېگېي دېڭىزىدىكى ئاراللارغىچە كېڭەيتكەن <>سىكلادى< مەدەنىيىتى دەپ ئاتالغان>. ئېگېي مەدەنىيىتىنىڭ مەركىزى ئىلگىرى - كېيىن بولۇپ كىرىت بىلەن مىسېنېدە بولغانلىقى ئۈچۈن، <كىرىت - مىكناي مەدەنىيىتى> دەپمۇ ئاتالغان. مىلادىدىن 3000 يىل ئىلگىرىكى مەزگىلنىڭ ئاخىرلىرىدا كىرىت ئارىلى مېتال ۋە تاش قوراللار تەڭ ئىشلىتىلىدىغان دەۋر تۇرغان. مىلادىدىن 2000 يىل ئىلگىرىكى مەزگىلنىڭ باشلىرىدا برونزا دەۋرىگە كىرگەن، ئېروگلىف مەيدانغا كەلگەن (تېخى يېشىلمىدى) ھەمدە خېلى زور كۆلەمدىكى ئىمارەتلەر بولغان؛ تەخمىنەن مىلادىدىن ئىلگىرىكى ⅩⅥ - ⅩⅦ ئەسىرلەردە ۋەيران بولغان (ياكى بوز يەر تەۋرەش سەۋەبى بىلەن). مىلادىدىن 2000 يىل ئىلگىرىكى مەزگىلنىڭ ئوتتۇرلىرىدا كىرىت برونزا دەۋرى تازا روناق تاپقان دەۋرىگە كىرگەن. نوسوس ۋە فائېستودا خېلى ھەيۋەتلىك ئوردا شەكلىدىكى ئىمارەتلەر، تۈرلۈك نەپىس ھۈنەر - سەنئەت بۇيۇملىرى ۋە سىزىقچە خەت <A> (تېخى يېشىلمىدى) بارلىققا كەلگەن؛ بۇ ھال شۇ چاغدىكى جەمئىيەتنىڭ سىنىپىي جەمئىيەت بولغانلىقىنى كۆرسىتىپ بېرىدۇ، ئۇنىڭ ئاھالىسىنىڭ تولىسى غەربىي ئاسىيادىن كەلگەن دېگەن قاراش بار. تەخمىنەن مىلادىدىن 1400 يىل ئىلگىرى ۋولقان پارتلاش ئارقىسىدا ۋەيران بولغان بولۇشى مۇمكىن. مىكناي مەدەنىيىتى (ئادەتتە <ھېلادى> مەدەنىيىتى دەپمۇ ئاتىلىدۇ) نى مىلادىدىن 2000 يىل ئىلگىرىكى مەزگىلنىڭ ئوتتۇرلىرىدا ياكاياللار بەرپا قىلغان. ئۇ شۇ دەۋردىكى كىرىت مەدەنىيىتىنىڭ سەۋىيىسىگە ئوخشاپ كېتىدۇ، بىراق ئۇسلۇب جەھەتتە قوپالراق بولغان. پەيلۇس (مېسسېنىيىنىڭ غەربىي قىرغىقى) قاتارلىق جايلاردا نۇرغۇنلىغان سىزىقچە خەت <B> (1952 - يىلى ۋېنترىس ئۇنى يېشىپ مۇۋەپپەقىيەت قازاندى) سېغىز بېتى تېپىلغان. بۇ مىكناي جەمئىيىتىدە قۇللۇق تۈزۈمنىڭ مەۋجۇتلۇقىنى كۆرسىتىپ بېرىدۇ. سىزىقچە يېزىق <B> كرىئو ئارىلىدىنمۇ تېپىلغان، بۇ ھال ئۇنىڭ مىكناي بىلەن بولغان مۇناسىۋىتىنىڭ زىچلىقىنى چۈشەندۈرۈپ بېرىدۇ؛ ئومۇمەن ھېسابلىنىشچە، بۇ چاغدىكى (مىلادىدىن ئىلگىرىكى ⅩⅤ ئەسىردىكى) كىرىت مىكناينىڭ ئىدارە قىلىشى ئاستىدا بولغان بولۇشى مۇمكىن. تەخمىنەن مىلادىدىن ئىلگىرىكى Ⅺ - Ⅻئەسىرلەردە، دورىئانلار (دوريېسلار)نىڭ جەنۇبقا يۈرۈش قىلىشىغا ئەگىشىپ، مىكناي مەدەنىيىتى نابۇت بولغان. ئېگېي دۇنياسى ئوتتۇرا دېڭىزنىڭ شەرقىدىكى مەدەنىيىتىنىڭ مەنبەسى بولغان، ئۇ شەرقتىكى قەدىمىي دۆلەتلەر بىلەن، بولۇپمۇ مىسىر يېڭى پادىشاھلىقى بىلەن قويۇق ئىقتىسادىي ۋە مەدەنىيەت ئالاقىسى قىلىپ تۇرغان. سىزىقچە يېزىق <B> ئۈستىدىكى تەتقىقاتتىن ئېگېي مەدەنىيىتى (ئاساسەن مىكناي) كېيىنكى ۋاقىتلاردىكى يىراق قەدىمىي يۇنان تارىخىغا روشەن تەسىر كۆرسەتكەنلىكىنى مۇئەييەنلەشتۈرۈشكە بولىدۇ.