月

ئۆلچەم بىرلىكلىرى ئاي شەمسىيە كالىندارىدا يىلنىڭ ئون ئىككىدىن بىرى. بىر ئاي ئادەتتە پەسىلنىڭ ئۆزگىرىشىگە ئەگىشىپ 29، 30، 31 كۈن بولىدۇ. قەدىمكى ئىنسانلار ئۆزلىرىنىڭ ئىشلەپچىقىرىش، تۇرمۇش ئېھتىياجىغا ئاساسەن، ئاينىڭ بەزىدە يۇمىلاق، بەزىدە كەمتۈك كۆرۈنۈشتەك ئۆزگىرىش ئادىتىگە قاراپ ۋاقىت ھېسابلىغان. ئۇزاق مۇددەتلىك كۆزىتىش ئارقىلىق بۇنداق ئەھۋالنىڭ بىر قېتىم دەۋرىيلىشىشى ئۈچۈن 92 ياكى 30 كۈن ئۆتىدىغانلىقىنى ھېسابلاپ چىققان. شۇنىڭ بىلەن <ئاي> ھېسابى مۇقىملىشىپ، ئۇنى ۋاقىت بىرلىكى قىلىپ قوللانغان (ئابلىز مەمەت: <يىلنامە لۇغىتى>، 9 - بەت). ئاسترونومىيە yuè ئايDئۇنىۋېرسال yuè ئاي، قەمەر ئاي )ۋاقىت بىرلىكى، بىر يىلنىڭ 12 دىن بىرىگە تەڭ ۋاقىت( ئاي نۇرى، ئاي يورۇقى، ئايدىڭ ھەيز، ئاي كۆرۈش تۇغۇتتىن كېيىنكى بىر ئاي ئىچىدىكى ۋاقىت ھەر كۈنى ئايدەك، ئايسىمان؛ يۇمىلاق يۆ )فامىلە(