ئوتتۇز زالىمنىڭ ھۆكۈمرانلىقى

دۇنيا تارىخى 30 ساختا پادىشاھنىڭ ھۆكۈمرانلىقى دەپمۇ ئاتىلىدۇ. مىلادىدىن 404 يىل ئىلگىرى پېلوپوننېس ئۇرۇشى ئاياغلاشقاندا ئافىنادا قۇرۇلغان ئولىگارخ ھاكىمىيىتى. ئافىنا شەھىرىنى ئىشغال قىلىۋالغان سپارتانىڭ باش سەردارى لەيسەندېنىڭ قوللىشى بىلەن، كىرىتىئاس بىلەن تىرامىنى ئاساسىي ۋەكىل قىلغان 30 چوڭ ئاقسۆڭەك ھاكىمىيەتنى تارتىۋېلىپ، رەھىمسىز ھۆكۈمرانلىق يۈرگۈزگەن. زاسىداتېللارغا دۆلەت خەزىنىسىدىن بېرىلىدىغان يارەم پۇلنى ئەمەلدىن قالدۇرۇپ، تولۇق ھوقۇقلۇق پۇقرالارنىڭ سانىنى 3000 (ھەممىسى مۈلۈكدارلار) بىلەن چەكلىگەن، تېررورلۇق سىياسىتى يۈرگۈزۈپ، دېموكراتلارنى ھەدەپ تۇتۇپ ئۆلتۈرگەن ۋە قوغلاپ چىقارغان، بۇنىڭدىن باشقا يەنە مال - مۈلۈكلەرنى زورلۇق بىلەن مۇسادىرە قىلغان، ئالۋان - ياساق يىغىۋالغان. تاشقى جەھەتتە سپارتا بىلەن دەرھال سۈلھ شەرتنامە ئىمزالاشنى تەشەببۇس قىلغان. بۇ ھۆكۈمرانلىق سەككىز ئاي داۋام قىلغان، خەلق ئاممىسى بۇنىڭدىن قاتتىق نەپرەتلەنگەن. كېيىن <30 ئادەم> نىڭ ئىچكى قىسمىدا بۆلگۈنچىلىك پەيدا بولغانلىقتىن ئۇنىڭ ئۈستىگە سپارتا دۆلىتىدە ئىچكى ماجىرا (لەيسەندې قايتۇرۇلغان) تۇغۇلغانلىقتىن، تېبېستا سەرگەردان بولۇپ يۈرگەن ئافىنالىق دېموكراتىيىچىلەر قوزغىلىڭ ئولىگارخ ھاكىمىيىتىنى ئاغدۇرۇپ تاشلىغان. مىلادىدىن 403 يىل ئىلگىرى ئېراسۇبۇلۇس باشچىلىقىدىكى دېموكراتلار ئافىنادا ھوقۇق تۇتقان.