希腊神话

دۇنيا تارىخى يۇنان ئەپسانىلىرى قەدىمكى زامان يۇناندىكى خۇدالار ۋە قەھرىمانلار توغرىسىدىكى رىۋايەت بىلەن ھېكايىلەر. قەدىمكى زاماندا يۇنانلىقلار پولىتېئىزم (كۆپ خۇدالىق دىن) غا ئېتىقاد قىلاتتى. ئۇلار تەسەۋۋۇردىكى خۇدا زېۋىس ۋە ئۇنىڭ ئەتراپىدىكى خۇدا ۋە مەبۇدىلەرنى مەركەز قىلغان ھالدا ئىرماش - چىرماش مۇرەككەپ، مول، كۆپ خىل ئەپسانىلەرنى توقۇپ چىققان. ھېسسىئود (تەخمىنەن مىلادىدىن ئىلگىرىكى Ⅵ - Ⅷ ئەسىرلەر ئەتراپىدا ئۆتكەن) نىڭ <مەبۇدىلەر شەجەرىسى خاتىرىسى> دە ئېيتىلىشچە يۇنانلىقلار: ئالەم دەسلەپ بىر پارچە تۈتەك (خائوس) ھالەتتە بولغانمىش، يەر ئانا گىياھ (ئاسمان خۇداسى ئۇرانۇسنى) تۇغقانمىش، ئۇلاردىن خۇدالار جەمەتى - تىتانلار تۇغۇلغانمىش، بۇ خۇدالار جەمئىي 12 (ئالتە قىز، ئالتە ئوغۇل) بولۇپ، بۇلار ئارىسىدىكى كرونۇس بىلەن رېيە زېۋىسنى تۇغقانمىش. زېۋىس ۋە ئۇنىڭ ئايالى ھېرا بىر توپ ئوغۇل - قىز خۇدالارنى باشلاپ بېرىپ ئولىمپۇس تېغى (شىمالىي گرېتسىيىدە) دا تۇرغانمىشل ئەپسانىلەردە دائىم تىلغا ئېلىنىدغان خۇدالار ئۇرۇش خۇداسى ئارېس، ئوت خۇداسى گېفېست، قۇياش خۇداسى ئاپوللون، ئىشق - مۇھەببەت خۇداسى ئافرودىت، دانالىق خۇداسى ئافىنا، دېڭىز خۇداسى پوسېيدون، دېھقانچىلىق مەبۇدىسى دېمېتېر (زېۋىسنىڭ ئايالى)، سودا - سېتىق خۇداسى ھېرمېس، ئاي مەبۇدىسى ئارتېمىس، ئوچاق خۇداسى ھېستىيا (زېۋىس بىلەن ھېرا قوشۇلۇپ 12 تەڭرى بولغان) لاردىن ئىبارەت. يۇنانلىقلار بۇ خۇدالارنى ئاقسۆڭەكلەرچە باياشات تۇرمۇش كەچۈرىدۇ دەپ قىياس قىلغان ھەمدە كىشىلەرگە ئوخشاش ئوبراز ۋە مىجەز - خۇلققا ئىگە يەنى <ئانتىروپومورفىزملىق> (تەڭرى بىلەن ئىنسانلار قىياپەت، مىجەز جەھەتتە ئوخشاش بولۇش) خاراكتېرىگە ئىگە دەپ قارىغان. يۇنان ئەپسانىلىرىدە قەدىمكى يۇنانلىقلارنىڭ تەبىئەت ۋە كىشىلىك جەمئىيىتىگە بولغان خىلمۇخىل خىرە، خىيالى تونۇشى ئەكس ئەتكەن؛ بۇلار مەزمونغا باي، كۆپ خىل بولغان قەدىمكى يۇنان ئەدەبىيات - سەنئىتىنى مول سيۇژىت بىلەن تەمىنلىگەن ھەمدە قەدىمكى رىم ۋە كېيىنكى دەۋردىكى غەرب ئەدەبىيات - سەنئەت تەرەققىياتىغا چوڭقۇر تەسىر كۆرسەتكەن. قەدىمكى رىملىقلار ئېتىقاد قىلغان خۇدالار ئاساسەن يۇنان خۇدالىرىنىڭ ئەينەن قوبۇل قىلىنىشى ياكى كۆچۈرۈلمىسى بولۇپ، ئۇلارغا پەقەت لاتىنچە ئاتا قويۇلغان خالاس.