تۆرەلمە سۈتى

بىئولوگىيە 胚乳 pēirǔ ئۇرۇقنى تەشكىل قىلغۇچى قىسىملارنىڭ بىرى، شۇنداقلا تۆرەلمىنى ئوزۇقلاندۇرىدىغان توقۇلما يالىڭاچ ئۇرۇقلۇق ئۆسۈملۈكلەرنىڭ تۆرەلمە سۈتى ئانىلىق گامېتوفىتنىڭ زاپاس ساقلىغان ئوزۇقلۇقىدىن ھاسىل بولىدۇ. ئۇ تاق ھەسسىلىك توقۇلما. يېپىق ئۇرۇقلۇق ئۆسۈملۈكلەرنىڭ تۆرەلمە سۈتى مەركىزىي ھۈجەيرىنىڭ ئۇرۇقلىنىشىنىڭ مەھسۇلى بولۇپ، ئۈچ ھەسسىلىك توقۇلمىغا كىرىدۇ. ئۇنىڭ يېتىلىشىنىڭ دەسلەپكى مەزگىلىدىكى ئوزۇقلۇق سۈمۈرۈش ۋە فىزىئولوگىيىلىك ئاكتىپچانلىققا ئىگە ماددىنى ئاجرىتىپ چىقىرىش ئارقىلىق ئىپتىدائىي تۆرەلمىنىڭ يېتىلىشى ۋە دىففېرېنسىيلىنىشىنى ئىلگىرى سۈرىدۇ. كېيىنكى مەزگىلىدە، بەزى ئۆسۈملۈكلەرنىڭ تۆرەلمە سۈتى ئوزۇقلۇق توپلاپ ئۇرۇقنىڭ بىخلىنىش ۋاقتىدىكى ئېھتىياجىنى تەمىنلەيدۇ؛ بەزى ئۆسۈملۈكلەرنىڭ تۆرەلمە سۈتى پەللە يوپۇرماق يېتىلىش جەريانىدا پەقەت قالدۇق ئىزىلا ساقلىنىپ قالىدۇ. ئاز ساندىكى ئۆسۈملۈكلەرنىڭ تۈگۈن مەركىزىي توقۇلمىسى يېتىلىپ تۆرەلمە سۈتىگە ئوخشايدىغان زاپاس ساقلىغۇچى تۈزۈلۈشىنى ھاسىل قىلىدۇ، بۇ سىرتقى تۆرەلمە سۈتى (perisperm) دەپ ئاتىلىدۇ. قىزىلچا، قىزىل بۇغداش ۋە چىنىگۈل ئۇرۇقدىشىدىكى ئۆسۈملۈكلەرنىڭ ئۇرۇقىدا سىرتقى تۆرەلمە سۈتى بولسىمۇ لېكىن تۆرەلمە سۈتى بولمايدۇ؛ قارىمۇچ، زەنجىۋىلنىڭ ئۇرۇقىدا تۆرەلمە سۈتىمۇ، سىرتقى تۆرەلمە سۈتىمۇ بولىدۇ. باغۋەنچىلىك,ئۆسۈملۈك,دېھقانچىلىق,ئۇنىۋېرسال,ئورمانچىلىق 胚乳 pēi rǔ