世纪

دۇنيا تارىخى ئەسىر تارىختىكى يىل خاتىرىلەش بىرلىكى. لاتىن تىلىدىكى ئېتمولوگىيىسى بولۇپ، مەنىسى 100 يىل دېگەنلىك. مىلادىنىڭ تۇنجى يىلىدىن باشلاپ ھېسابلىغاندا، ھەر يۈز يىل يەنى مىلادى 1 - 100-يىلى مىلادى Ⅰ ئەسىر ھېسابلىنىدۇ. مۇشۇ بويىچە سۈرگەندە، مىلادى 1901 - 2000-يىلى مىلادى ⅩⅩ ئەسىرى ھېسابلىنىدۇ. لېكىن، يېقىنقى يىللاردىن بۇيان چەت ئەللەردە ئەسىرنىڭ باشلانغان يىلى بىلەن ئاخىرقى يىلنى ئىلگىرى سۈرگەن. مەسىلەن، ⅩⅩ ئەسىرنى مىلادىن 1900 - 1999-يىلىغىچە دەپ كۆرسەتكەن. مىلادىدىن ئىلگىرىكى ئەسىر، رىۋايەتلەردىكى خىرىستوسنىڭ تۇغۇلغان يىلىدىن باشلاپ كەينىگە ھېسابلانغان. ھەربىر ئەسىر ئىچىدە يەنە ھەر 10 يىلنى بىر باسقۇچ قىلىپ، يىللار دەپ ئاتىلىدۇ. مەسىلەن، ⅩⅩ ئەسىرنىڭ 80-يىللىرى ئادەتتە 1980 - 1990-يىللارنى كۆرسىتىدۇ (1981 - 1990-يىللارنى كۆرسىتىدۇ، دېگەننى تەشەببۇس قىلغۇچىلارمۇ بار). ئۇنىۋېرسال shì jì ئەسىر ئۆلچەم بىرلىكلىرى ئەسىر كالىندار ھېسابىدىكى 100 يىلنى بىر بىرلىك قىلغان ۋاقىت بىرلىكى. بىر ئەسىر 100 يىلغا تەڭ. قەدىمكى ئوتتۇرا ئاسىيادا بىر ئەسىر 30 يىلنى كۆرسىتەتتى. چاغاتاي دەۋرىدىكى تۈركى مىللەتلەر 32 يىلنى بىر ئەسىر ھېسابلايتتى.