سەلىم

ئۇيغۇر كىشى ئىسىملىرى ئەرلەر ئىسىملىرى 赛力木 sài lì mù تارىخ 沙利姆 shā lì mǔDدۇنيا يەر - جاي ناملىرى 萨利姆 sà lì mǔDدۇنيا يەر - جاي ناملىرى 塞利姆〈土〉 sāi lì mǔ 〈tǔ 〉 دىنى سۆزلۈكلەر 沙利姆 shā lì mǔ دىنى سۆزلۈكلەر ئىسلام دىنى 谢利姆(赛科姆) xiè lì mǔ (sài kē mǔ ) دۇنيا تارىخى 谢里姆一世 xiè lǐ mǔ yí shì (تەخمىنەن 1467 - 1520) تۈركىيەنىڭ سۇلتانى (1512 - 1520). بايەزىد Ⅰ نىڭ كەنجى ئوغلى. 1514 - يىلى 8 - ئايدا چالدىران (ھازىرقى ئىراننىڭ غەربىي شىمالىي قىسمىدا) جېڭىدە سافى سۇلالىسىنىڭ ھۆكۈمرانى ئىسمايىل Ⅰنى يېڭىپ، شەرقىي ئەرمىنىيە ۋە كۇردىستاننى ئىشغال قىلغان. 1516 - يىلى 8 - ئايدا، ئالېپپونىڭ شىمالىي قىسمىدىكى دابىكيو يايلىقىدا مەملۇكلەر سۇلالىسىنىڭ قوشۇنىنى مەغلۇپ قىلىپ، سۈرىيە بىلەن پەلەستىننى بويسۇندۇرغان. 1517 - يىلى قاھىرەنى ئېلىپ، مەملۇكلەر سۇلالىسىنى مۇنقەرز قىلىپ، ئەرەب يېرىم ئارىلىدىكى ئىسلام دىنىنىڭ مۇقەددەس شەھىرى مەككە ۋە مەدىنىلەرنى كونترول قىلغان ھەمدە ئابباسىيلار سۇلالىسىنىڭ ئەڭ ئاخىرقى خەلىپىسى مۇتاۋككىلنى ئىستانبۇلغا ئېلىپ بارغان. شۇنىڭدىن كېيىن تۈركىيە سۇلتانى ئىسلام دىنىنىڭ ئەڭ ئالىي دىنىي داھىيسىغا ئايلانغان. دۇنيا تارىخى 谢里姆三世 xiè lǐ mǔ sān shì (1761 - 1808)، تۈركىيە سۇلتانى (1789 - 1807). ⅧⅩ ئەسىرنىڭ ئاخىرىدا، ئوسمان ئىمپېرىيىسى كۈنسېرى زاۋاللىققا يۈزلەنگەن، ئىمپېرىيىنى كرزىستىن قۇتۇلدۇرۇش ئۈچۈن، سەلىم Ⅲ <يېڭى تۈزۈم> ئىسلاھاتىنى ئېلىپ بېرىپ، ھەربىي مەجبورىيەتنى ئۈستىگە ئالمىغان فېئودال، ۋەزىرلەرنىڭ سۇيۇرغاللىق يېرىنى مۇسادىرە قىلىش، قۇرۇقلۇق ۋە دېڭىز ئارمىيىلىرىنى ياۋرۇپاچە ئۇسۇلدا تەشكىللەش، ھەربىي قۇرۇلۇش مەكتىپى ئېچىش، مەمۇرىي ئورگانلارنى ئىسلاھ قىلىش، دىپلوماتىك پائالىيەتلەرنى كۈچەيتىش قاتارلىقلارنى يولغا قويغان. ئەمما بۇ ئىسلاھات دىنى ۋە دەھرىي فېئوداللار ھەمدە مۇھاپىزەتچى قوشۇننىڭ قارشىلىقىغا ئۇچرىغان. 1798 - يىلى ناپولېئون مىسىرنى بېسىۋالغانلىقى ئۈچۈن فرانسىيىگە قارشى ئۇرۇش ئېلان قىلىپ، فرانسىيىگە قارشى ئىتتىپاققا قاتناشقان. 1806 - يىلى روسىيىگە ئۇرۇش ئېلان قىلغان. 1807 - يىلى مۇھاپىزەتچى قوشۇنى سىياسىي ئۆزگىرىش ياساپ، يېڭى تۈزۈمنى ئەمەلدىن قالدۇرۇشقا مەجبور بولغان. شۇ يىلى سۇلتانلىقتىن چۈشۈرۈلگەن.