on

ئۇلىنىش

ئوچۇق

①prep.Ⅰ (ئورۇننى كۆرسىتىدۇ) ... نىڭ ئۈستىدە: a map ～ the wall تامدىكى خەرىتە. ② (بىرەر نەرسىنىڭ مەلۇم بىر نۇقتا ئەتراپىدا، يېنىدا، چۆرىسىدە ياكى بويىدا ئىكەنلىكىنى كۆرسىتىدۇ): a city ～ the river دەريا بويىدىكى شەھەر. ③ (يۆنىلىش ياكى نىشاننى كۆرسىتىدۇ): make an attack ～ the enemy دۈشمەنگە ھۇجۇم قىلماق. ④ (ۋاقىتنى كۆرسىتىپ، ئورۇن كېلىش قوشۇمچىلىرى، ... دا، دە، تا، تە قاتارلىقلار بىلەن ئىپادىلىنىدۇ): ～Monday دۈشەنبىدە ～ the 5th of December/ 5-دېكابىردا. ⑤ (... گە ئائىت، توغرىسىدا، تەئەللۇق؛ ... گە چېتىشماق، ... گە تاقالماق دېگەنگە ئوخشاش ئۇقۇملارنى بىلدۈرىدۇ): a book ～ grammar گرامماتىكا كىتابى. ⑥ (ئاساسلىنىش، ئاساس، بويىچە، شەرت قاتارلىقلارنى بىلدۈرىدۇ) ... غا، ... گە ئاساسەن، ... نى ئاساس قىلىپ، ... لىقتىن: rely ～ the masses ئاممىغا تايانماق act ～ principle/ پرىنسىپ بويىچە، پرىنسىپقا ئاساسلىنىپ. ⑦ (مەلۇم بىر خىل ھالەتنى ياكى بىرەر ئىش ھەرىكەتنىڭ ئۆزگىرىۋاتقانلىقىنى بىلدۈرىدۇ): ～ fire ئوت تۇتىشىۋاتقان، ئوت كۆيۈۋاتقان ～ sale/ سېتىلىۋاتقان workers ～ strike/ ئىش تاشلاۋاتقان ئىشچىلار. ①DV.Ⅱ (كىيمەك، تاقىماق، ئاچماق، چاپلىماق قاتارلىق ئۇقۇملارنى بىلدۈرىدۇ): have one's coat ～ پەلتونى كىيمەك the bottle has a lable ～/ ئۈستىگە ماركا چاپلانغان بوتۇلكا turn ～ the radio/ رادىئونى ئاچماق. ② (ئىش ھەرىكەتنىڭ ئىلگىرىلەش ياكى داۋاملىشىشىنى كۆرسىتىدۇ): further ～ يەنىمۇ ئىلگىرىلىمەك later ～/ كېيىنكى چاغلاردا، كېيىنكى كۈنلەرگە كەلگەندە Go ～/ (گەپ-سۆز، ئىش ھەرىكەت قاتارلىقلارنى) داۋاملاشتۇرۇڭ! Don't stop, read ～/ توختاپ قالماڭ، ئوقۇۋېرىڭ. ③ (سۇ، گاز، توك ئېقىمى قاتارلىقلارنىڭ ھەرىكەتلىنىۋاتقانلىقىنى بىلدۈرىدۇ): Is the radio off or ～? رادىئو ئوچۇقمۇ ئۆچۈرۈكلۈكمۇ؟ ④ (ئىش-ھەرىكەتنىڭ بولۇۋاتقانلىقىنى كۆرسىتىدۇ): The battle is ～ ئۇرۇش داۋاملىشىۋاتىدۇ.