مازاندىران قوزغىلىڭى

دۇنيا تارىخى 19 - ئەسىرنىڭ ئوتتۇرىلىرى ئىراندىكى باب مەزھىپى مۇرىتلىرىنىڭ تۇنجى قېتىملىق قوزغىلىڭى. ئىراننىڭ شىمالىدىكى مازاندىران ئۆلكىسىدە يۈز بەرگەچكە شۇنداق دەپ ئاتالغان. قوزغىلاڭ رەھبىرى موللا مۇھەممەد ئالى بار - فۇرۇشى. 1848-يىلى 10-ئاينىڭ ئوتتۇرىلىرى، ئۇ ئىران پادىشاھى ئۆلگەندىن كېيىنكى ھۆكۈمران سىنىپنىڭ ئىچكى قىسمىدىكى تاشلا - تارتىش قىلىۋاتقان قالايمىقانچىلىق ۋەزىيەتتىن پايدىلىنىپ، باب مەزھىپى مۇرىتلىرىنى باشلاپ بار فۇرۇش شەھىرىدە (ھازىرقى بابور) ئاشكارا قوراللىق قوزغىلاڭ كۆتۈرگەن. دەسلەپكى غەلىبىنى قولغا كەلتۈرگەندىن كېيىن قوزغىلاڭچىلار شەھەر سىرتىدىكى شەيخ تەبەرى مازىرى ئەتراپىدىكى ئورمانلىقنى بازا قىلىپ، ئۆزلىرىنىڭ <ھەققانىيەت ئالىمى> دىن ئىبارەت ئىجتىمائىي ئارزۇسىنى ئەمەلگە ئاشۇرماقچى بولغان. قوزغىلاڭچى قوشۇن 1849-يىلى 5-ئايدىن ئىلگىرى پادىشاھ قوشۇنىنى بىر نەچچە قېتىم مەغلۇپ قىلغان. كېيىن ئوردا 10 مىڭغا يېقىن ئەسكەر توپلاپ ھەمدە زەمبىرەك قاتارلىق ئېغىر قوراللارنى ئىشلىتىپ، شۇ يىلى 5-ئايغا بارغاندىلا ئاندىن قوزغىلاڭنى باستۇرغان.