路易十四

دۇنيا تارىخى لۇئى ⅣⅩ (1638 - 1715)، فرانسىە كورۇلى (1643 - 1715). لۇئى ⅢⅩ نىڭ ئوغلى. بەش يېشىدا تەختكە ئولتۇرغان، ئانىسى ئاننا نائىبلىق قىلغان، باش ۋەزىر مازارىن ئەمەلىي ھوقۇقنى ئىگىلىگەن. 1661 - يىلى ھاكىمىيەتنى ئۆز قولىغا ئېلىپ، باش ۋەزىر قويماي، <كورۇلنىڭ ئۆزى دۆلەتتۇر> دېگەن مۇتلەق پادىشاھلىق مۇستەبىتلىك ھۆكۈمرانلىقنى يولغا قويغان، كىشلەر ئۇنى <قۇياش شاھ> دەپ ئاتىغان. 1665 - يىلى كولبېرتنى مالىيە باش نازارەتچىلىكىگە تەيىنلىنىپ، سودىغا ئېتىبار بېرىش سىياسىتىنى يۈرگۈزگەن. چېگرا بېجىنى قوغداش سىياسىتىنى يولغا قويۇپ، سودا شىركەتلىرىنى تەسىس قىلىپ، قول سانائەت ئىشخانىلىرىنى يۆلەپ، مەملىكەت ئىچىىدكى چازىلارنى ئېلىپ تاشلاپ، قانال قازدۇرۇپ، كاپىتالسىتىك سودا - سانائەتنىڭ راۋاجلىنىشىنى ئىلگىرى سۈرگەن. يەنە ئارمىيىنى ئىسلاھ قىلغان؛ ھەرخىل قانۇن ۋە نىزاملارنى تۈزۈپ چىققان. 1685 - يىلى <نانتېس كەچۈرۈم پەرمانى>نى ئەمەلدىدن قالدۇرۇپ، پروتېستانتلارغا زىيانكەشلىك قىلغان؛ كۇرۇل ئىمزا قويغان ۋە تامغا باسقان ئاق قولغا ئېلىش مەخپىي ئالاقە قەغەزلىرىنى تارقاتقان، كىشىنىڭ جېنىنى قۇشقاچنىڭ جېنىچىلىك كۆرمىگە؛ كەڭ كۆلەمدە قۇرۇلۇش ئېلىپ بېرىپ، ۋېرسال ئوردىسىنى ۋە چوڭ تىپتىكى خاتىرە خاراكتىرلىق ئىمارەتلەرنى يېڭىدىن ياساتقان. سىرتقا قارىتا، گوللاندىيىگە قارشى ئۈچ قېتىملىق ئۇرۇش ۋە ئىسپانىيە پادىشاھلىق تەختىگە ۋارىسلىق قىلىش ئۇرۇشىنى قوزغىغان. ئۆمرىنىڭ ئاخىرىدا دۆلەت خەزىنىسى قۇرۇقدىلىنىپ، خەلق كۈن كەچۈرەلمەيدىغان ئەھۋالغا چۈشۈپ قالغان، دېھقانلار قوزغىلاڭلىرى ئۈزۈلمەي كۆتۈرۈلۈپ تۇرغان، فرانسىيەنىڭ فېئودال مۇستەبىتلىك تۈزۈمى گۈللىنىشتىن خارابلىشىشقا قاراپ ماڭغان.