罗易

دىن luó yì 印 ھىندى دىنى روي، رام موھان روي دۇنيا تارىخى راي (1772 - 1833) ھىندىستانلىق دىن ئىسلاھاتچىسى، ئالىم. بېنگالدىكى براخمان ئائىلىسىدىن كېلىپ چىققان. ياش ۋاقتىدا پاتنا ئالىي ئىسلام مەكتىپىدە ئوقۇغان، سانسكرىت يېزىقى، بائال يېزىقى، ئەرەب يېزىقى، پارىس يېزىقى، ئىنگلىز يېزىقى ۋە گېرك يېزىقلىرىغا كامىل. جۇڭگونىڭ شىزاڭ رايونىنى ساياھەت قىلغان. 1814-يىلدىن ئىلگىرى ئەنگلىيە شەرقىي ھىندىستان شىركىتىنىڭ باج ئەمەلدارى بولغان، خىزمىتىدىن چېكىنگەندىن كېيىن ئىجتىمائىي پائالىيەت ۋە تەتقىقات خىزمىتى بىلەن شۇغۇللانغان. 1817-يىلى ھازىرقى زامان تىپىدىكى تۇنجى مەكتەپ <ھىندىستان ئىنستىتۇتى> نى تەسىس قىلغان. 1821-يىلى بېنگال تىلىدا ھىندىستان تۇنجى ھەپتىلىك گېزىتى <تولۇن ئاي گېزىتى> نى نەشر قىلدۇرغان، ئىككىنچى يىلى پارىس تىلىدا <ئەينەك گېزىتى> نى نەشر قىلدۇرغان. 1828-يىلى براخمى جەمئىيىتىنى قۇرغان. ئىككى يىلدىن كېيىن ئەنگلىيىگە كۆچۈپ بېرىپ ئولتۇراقلاشقان. ئىجتىمائىي ئىسلاھات ئېلىپ بېرىشنى تەشەببۇس قىلىپ ۋارنا تۈزۈمى ۋە تۇل قالغان خوتۇننى قوشۇپ دەپنە قىلىش، بىر ئەر كۆپ خوتۇن ئېلىش ۋە بالىلىق چېغىدا نىكاھلاندۇرۇپ قويۇش ئادەتلىرىگە قارشى تۇرغان. مائارىپنى ئومۇملاشتۇرۇشنى تەشەببۇس قىلىپ، مەتبۇئات ئەركىنلىكىنى قوغداشنى تەلەپ قىلغان. ئەڭ دەسلەپتە بېنگال تىلىدا ئىجادىيەت بىلەن شۇغۇللىنىپ، <ھازىرقى زامان بىنگال نەسرىي ئەسەرلىرىنىڭ پىرى> دەپ ئاتالغان. ئاساسلىق ئەسەرلىرىدىن <بىر دىن تارقاتقۇچى بىلەن ئېتىقادىنى ئۆزگەرتكەن ئۈچ جۇڭگولۇقنىڭ سۆھبەت خاتىرىسى>، <تۆت سوئالغا جاۋاب>، <بېنگال تىلى گرامماتىكىسى> قاتارلىقلار بار.