جادىگەرنىڭ ھالاكىتى

ئۇيغۇر خەلق چۆچەكلىرى بۇرۇنقى زاماندا، قوينىڭ دۈمبىسىدە تورغاي ئۇۋىلايدىغان چاغدا، بىر پادىشاھ ئۆتكەنىكەن. ئۇنىڭ ئارزۇلۇق بىرلا ئوغلى بولۇپ، ئىسمى شاھزادە زار ئىكەن. بىركۈنى شاھزادە زار ساياھەت قىلىش ئۈچۈن دېڭىز بويىغا بېرىپتۇ. قارىغىدەك بولسا، بىر مۇنچە سودىگەرلەر كېمىگە چىقىش ئۈچۈن تەييارلىنىپ تۇرغان ئىكەن. شاھزادە زارمۇ سودىگەرلەر بىلەن كېمىگە چىقىپتۇ. دېڭىز سەپىرى باشلىنىپتۇ. كۈنلەر ئۆتۈپ، كۈتۈلمىگەندە قاتتىق بوران چىقىپتۇ. دەريادا دولقۇن كۆتۈرلۈپتۇ. كېمە پارە - پارە بولۇپ كېتىپتۇ. شاھزادە زار كېمىنىڭ بىر تال ياغىچىغا ئېسىلىۋاپتۇ. دەريادا بىر كېچە - كۈندۈز ئېقىپتۇ. ئاقىۋەتتە دولقۇن شاھزادە زارنى دەريانىڭ قىرغىقىغا ئاپىرىپ قويۇپتۇ. شاھزادە ئوت - چۆپلەرگە ئېسىلىپ تەسلىكتە قىرغاققا چىقىۋاپتۇ. بەك ھېرىپ - چارچاپ كەتكەنلىكتىن، ئوت - چۆپلەر ئارىسىغا ئۆزىنى تاشلاپ بىر كېچە - كۈندۈز ئۇخلاپتۇ. ئويغىنىپ ئورنىدىن تۇرسا، قورساق ئېچىپ ماغدۇرى قالماپتۇ. قاياققا بېرىشنى بىلەلمەي تېڭىرقاپ تۇرغان شاھزادە زار دەريادا بىر كېمىنىڭ مۇشۇ ياققا كېلىۋاتقانلىقىنى كۆرۈپتۇ. شاھزادە زار: «ئەجىبا، ئادىمىزاتنىڭ قەدىمى يەتمەيدىغان جاي. كېمە ئەجەپ بۇياققا قاراپ كېلىۋاتىدىغۇ؟ كېمىدىكىلەر قاراقچىلار بولۇپ قالمىسۇن، دەپ ئويلاپ، ئوت - چۆپلەر ئارىسىغا يۇشۇرنىۋاپتۇ. كېمە ئۇدۇللا كەپتۇ. كېمىدىكىلەر قىرغاققا چىقىپ ئوت - چۆپنىڭ ئارىسىدىكى يوغان بىر تاشنى كۆتۈرۈپلا پەسكە چۈشۈپ كېتىپتۇ. بىر ھازادىن كېيىن يېنىپ چىقىپ، يەنە كېمىگە چۈشۈپ قايتىپ كېتىپتۇ. بۇلار كەتكەندىن كېيىن شاھزادە زار بۇئىشقا ھەيران بولۇپ، ھېلىقى جايغا كەپتۇ. قارىغۇدەك بولسا، ناھايىتى يوغان بىر تاش تۇرغۇدەك. شاھزادە زار تاشنى تەسلىكتە كۆتۈرۈپ ئاپتۇ. بىر قۇدۇق كۆرۈنۈپتۇ . قۇدۇق ئىچىگە چۈشۈپتۇ. قۇدۇق ئىچىدە بىر ئىشىك بار ئىكەن، ئۇ ئىشىكنى ئېچىپ شۇنداق قارىسا، ناھايىتى چىرايلىق ياسالغان بىر ئۆي، ئۆيدەبىر سايىپجامال ئوغۇل تۇرغۇدەك. بۇ بالا شاھزادىنى كۆرۈپ قورقۇپ كېتىپتۇ. شاھزادە بۇ بالىغا كۆڭۈل ئېيتىپ: _ قورقماڭ، مەن يامان ئادەملەردىن ئەمەس. سىز بۇ يەردە نېمە ئىش قىلىسىز؟ بۇ قانداق جاي؟ بايا كېلىپ كەتكەنلەر نېمە ئادەملەر؟ - دەپ سوراپتۇ. _ ئېيتىپ كەلسەم گەپ جىق. مېنىڭ دادام بىر كاتتا سودىگەر ئىدى. مەن ئارزۇلۇق بىرلا ئوغۇل ئىدىم. دادام مېنى بەكمۇ ئەتىۋارلاپ تەربىلەيتتى. بىر كۈنى دادام مېنىڭ بەخىت تەلىيىم توغرىسىدا قۇرئاندازلارغا قۇر سالدۇرۇپتۇ. قۇرئاندازلار قۇر سېلىپ كۆرۈپ: «ھەي! ئوغلىڭىز 16 ياشقا كىرگىچىلىك بىر قازاغا يولۇقىدىكەن. پىچاق سانچىلىپ ئۆلىدىكەن. 16 ياشتىن ئۆتۈپ كەتسىلا ھەرگىز ھادىسىگە يولۇقمايدىكەن» دەپتۇ. شۇڭلاشقا ئاشۇنداق بالا - قازادىن ساقلاپ قېلىش ئۈچۈن، مېنى ئادىمزاتنىڭ قەدىمى يەتمەيدىغان بۇ خىلۋەت جايغا ئەكىلىپ يۇشۇرۇپ ساقلاۋاتىدۇ، - دەپ شاھزادە زارغا بېشىدىن ئۆتكەنلىرىنى سۆزلەپ بېرىپتۇ ھېلىقى بالا. شاھزادە زار بۇ بالا بىلەن مۇڭدىشىپ، بى كېچىنى ئۆتكۈزۈپ ئەتىسى بۇيەردىن قايتىپ كەتمەكچى بوپتۇ. بالىنىڭ شاھزادىدىن ئايرىلغۇسى كەلمەي: _ قايتىپ كەتمەڭ. بۇ يەردە يالغۇز تۇرۇپ بەك زېرىكىپ كەتتىم. ئىككىيلەن مۇشۇ جايدا بىللە ئۆتەيلى. نېمە تاپساق تەڭ يەيلى. ئۆلسەكمۇ، تىرىلسەكمۇ بىللە بولايلى، - دەپ يالۋۇرۇپ تۇرۇۋاپتۇ. شاھزادە زار بالىنىڭ تەلىۋىنى رەت قىلالماي، ئۇنىڭ تەكلىۋىگە ماقۇل بوپتۇ. بالىنىڭ دادىسى ھەپتىدە بىر قېتىم ئۇزۇق - تۈلۈك ئېلىپ كېلىپ، بالىنى يوقلاپ كېتىدىكەن. بۇ بالىنىڭ دادىسى كەلگەندە شاھزادە باشقا جايغا يۇشۇرۇنۇپ تۇرىدىكەن. شۇنداق قىلىپ شاھزادە زار بۇ جايدا بىرقانچە ۋاقىت تۇرۇپ قاپتۇ. بىر قېتىم بالىنىڭ دادىسى بۇ بالىغا تاۋۇز ئالغاچ كەپتۇ. بالىنىڭ دادىسى قايتىپ كەتكەندىن كېيىن، شاھزادە زار بالىنىڭ قېشىغا كەپتۇ. بالا دادىسى ئېلىپ كەلگەن تاۋۇزنى شاھزادىگە كۆرسىتىپ، بۇ تاۋۇزنى پىچىپ يەيلى دەپتۇ. شاھزادە زار ئۈستۈنكى ئۆيگە چىقىپ، پىچاقنى ئېلىپ شوتىدىن چۈشۈۋاتقاندا تېيىلىپ كېتىپتۇ. ئۇنىڭ قولىدىكى پىچاق قولىدىن ئاجراپ چۈشۈپ بالىنىڭ كۆكرىكىگە سانجىلىپ قاپتۇ. شاھزادە زار قورقۇپ كېتىپتۇ. بۇ بالا: «قورقماڭ، بۇ ماڭا كەلگەن ئەجەل. بۇ ئەجەلدىن قېچىپ قۇتۇلۇش مۇمكىن ئەمەس ئىكەن. پىچاقنى تارتىۋېتىڭ» دەپتۇ. شاھزادە زار پىچاقنى تارتىپ ئېلىشى بىلەنلا قانسىراپ كەتكەن بالا ئۆلۈپ كېتىپتۇ. شاھزادە زار بۇ بالىغا ماتەم تۇتۇپ يىغلا - يىغلا بالىنىڭ جەسىدىنى بىر جايغا يۇشۇرۇپ قويۇپتۇ. ئۇ بۇ جايدىن كەتمەكچى بولۇپتۇ - يۇ، بىراق، قايسى تەرەپكە مېڭىشنى بىلەلمەي غەم - قايغۇدا قاپتۇ. شۇنداق كۈنلەرنى بىرىدە دەريادا كېمە كۆرۈنۈپتۇ. كېمە قىرغاققا كېلىپ توختاپتۇ .شاھزادە زار قۇدۇقنىڭ ئاغزىنى تاش بىلەن ئىتىپ قويۇپ بىر جايغا يۇشۇرنۇۋاپتۇ. كېمىدە كەلگەنلەر تاشنى ئېلىۋېتىپ ئۆيگە كىرىپ كېتىپتۇ. شاھزادە زار: « بۇلار مېنى كۆرۈپ قالسا، بالىنى سەن ئۆلتۈرۋېتىپسەن دەپ، مېنىمۇ ئۆلتۈرۈۋەتمىسۇن، ئۇنىڭدىن كۆرە جېنىمنى ياقىغا ئالاي» دەپ، دەرھال كېمىگە چىقىپ قېچىپ كېتىپتۇ. بىر كۈن ماڭغاندا، توساتتىنلا شاھزادە زارنىڭ كۆزىگە بىر شەھەر كۆرۈنۈپتۇ. شاھزادە زار: « ھەر نېمە بولسا ئادىمىزات بار يەرگە يېقىنلىشىپتىمەن» دەپ خۇشال بوپتۇ. كېمىنى ناھايىتى تىز ھەيدەپ كېتىۋاتقاندا، كېمە كۈتۈلمىگەندە بىرتاشقا ئۇرۇلۇپ، غەرق بوپتۇ. شاھزادە زار كېمىنىڭ بىر پارچە ياغىچىغا ئېسىلىۋېلىپ تەسلىكتە قىرغاققا يېقىنلىشىپتۇ. قارىغۇدەك بولسا، دەريا بويىدا بىر مۇنچە ئات - ئېشەكلەر تۇرغىدەك. ئۇلار شاھزادە زارنى چىشلەپ قىرغاققا چىققىلى قويماپتۇ. لېكىن ئۇ ھەرخىل ئامال - چارە قىلىپ، ئاخىر قىرغاققا چىقىپتۇ. شاھزادە زار كۆرۈنگەن شەھەر تەرەپكە قاراپ مېڭىپتۇ. شەھەرگە يېقىن بارغاندا، يەنە بىر مۇنچە ئات - ئېشەكلەر شاھزادە زارنى قوغلاپ ھەم چىشلەپ، شەھەرگە كىرگىلى قويماپتۇ. شاھزادە مىڭ بىر چارىلەر بىلەن ئاخىر شەھەرگە كىرىپتۇ. شەھەر كوچىلىرىدا ئىت، ئات - ئېشەكلەردىن باشقا نەرسە يوق ئىكەن شاھزادە زار بۇ ئىشقا ھەيران بولۇپ كېلىۋاتسا بىر ئۆينىڭ ئالدىدا بىر مويسىپىت ئاقساقال كېشى ئولتۇرغۇدەك. ئۇكىشى شاھزادە زارنى كۆرۈپلا، ئۇنىڭ ئالدىغا كېلىپ، قولىدىن تۇتقىنىچە ئۆيىگە ئېلىپ كىرىپتۇ ۋە شاھزادە زاردىن: _ بالام بۇ يەردە نېمە قىلىسەن؟ قانداق بۇلۇپ بۇ يەرگە كېلىپ قالدىڭ؟ - دەپ سوراپتۇ. شاھزادە زار بېشىدىن ئۆتكەن سەرگۈزەشتىلىرىنى بۇ كىشىگە سۆزلەپ بېرىپتۇ. بۇنى ئاڭلاپ بوۋاي: _ ئوغلۇم، بىلىپ قويغىنكى، بۇ شەھەرنىڭ پادىشاھسى پاسىق دېگەن جادۇگەر ئايال. ئۇ ئايال ناھايىتى زالىم، ناھايىتى ۋەششىي. ئۇنىڭ ئەسكى قىلىقلىرىنى ياقتۇرمىغانلارنى ئىت - ئېشەكلەرگە ئايلاندۇرۇۋېتىدۇ. سەن كوچىدا كۆرگەن ئىت - ئېشەكلەرنىڭ ھەممىسى، ئاشۇ زالىم پادىشاھنىڭ سېھىر - جادۇسى بىلەن ئىت - ئېشەككە ئايلاندۇرۇۋېتىلگەن ئادەملەردۇر. ئات - ئىشەكلەرنىڭ سېنى دەريادىن چىققىلى، شەھەرگە كىرگىلى قويمىغانلىقىدىكى سەۋەب، سېنى جادۇگەر پادىشاھنىڭ سېھرىگە ئۇچراپ، ئات - ئېشەك بولۇپ كەتمىسۇن دەپ، ئاسرىغانلىقى، سەن بۇنى چۈشەنمەپسەن. ئەمدى بۇ يەردىن قايتىپ كېتىشىڭ مۇمكىن ئەمەس. بىرقانچە ۋاقىت مېنىڭ قېشىمدا تۇرغىن. كېيىنچە كېتىشنىڭ ئامالىنى قىلارمىز، - دەپتۇ. شاھزادە زار شۇنىڭ بىلەن بوۋاينىڭ قېشىدا تۇرۇپ قاپتۇ. بىر كۈنى ئوشتۇمتۇتلا كوچىدىكى ئات - ئېشەكلەر ئوپۇر - توپۇر بولۇشۇپ تەرەپ - تەرەپكە قېچىشىپتۇ. شاھزادە بۇ ئەھۋالدىن ھەيران بولۇپ، سەۋەبىنى بوۋايدىن سوراپتۇ. بوۋاي: _ ھازىر ئايال پادىشاھ كوچا ئايلىنىشقا چىقتى. ئۇ ئات ئېشەكلەرنى كۆرگەنلا يېرىدە ئۆلە - تىرىلىشىگە قارىماي قاتتىق ئۇرىدۇ. شۇڭلاشقا بۇلار قېچىپ يۇشۇرنىۋالىدۇ، - دەپ تۇرۇشىغا ، لەشكەرلىرى بىلەن بوۋاينىڭ ئىشىكىنىڭ ئالدىغا كەلگەن پادىشاھنىڭ كۆزى شاھزادە زارغا چۈشۈپ قاپتۇ. پادىشاھ دەرھال توختاپ، بوۋاينى چاقىرتىپتۇ. بوۋاي پادىشاھنىڭ ئالدىغا چىقىپتۇ. _ نېمە ئادەم ئۇ؟ - دەپ سوراپتۇ پادىشاھ. _ ئىنىمنىڭ ئوغلى. ئىنىم ئۆلۈپ كەتكەچكە مېنى يوقلاپ كەپتۇ، - دەپ جاۋاب بېرىپتۇ بوۋاي. پادىشاھ بۇ ئوغۇلنى ئوردىغا ئېلىپ بارغىن دەپ، بۇيرۇق قىلىپ يۈرۈپ كېتپتۇ. ھايال ئۆيمەي ئوغۇلنى ئېلىپ كېتىش ئۈچۈن، بوۋاينىڭ قېشىغا مۇلازىملار كەپتۇ. بوۋاي شاھزادە زارنى بىرگە ئېلىپ پادىشاھنىڭ ئالدىغا كەپتۇ. ھايال ئۆتمەي ئوغۇلنى ئېلىپ كېتىش ئۈچۈن، بوۋاينىڭ قېشىغا مۇلازىملار كەپتۇ. بوۋاي شاھزادە زارنى بىرگە ئېلىپ پادىشاھنىڭ ئالدىغا كەپتۇ. پادىشاھ بۇ ئۇغۇلنى كۆرگەندىن كېيىن، بوۋايغا: _ بۇ بالىنى قويۇپ كەت. مېنىڭ قېشىمدا تۇرسۇن، - دەپتۇ. _ ئەگەر ئوغلۇمغا زىيان - زەخمەت يېتىپ قالىمىسا، يانلىرىدا بىر نەچچە كۈن تۇرسا مەيلى، - دەپتۇ بوۋاي. پادىشاھ زىيان - زەخمەت يەتكۈزمەيدىغانلىقىغا ۋەدە قىپتۇ. بوۋاي قايتىش ۋاقتىدا شاھزادە زارغا: _ بالام، سەن بۇ جايدا بىر نەچچە كۈن تۇرىدىغان بولدۇڭ. ئۆزۈڭگە دىققەت قىل. ئۆز ئىشىڭغا پۇختا بول، - دەپ جېكىلەپ قايتىپ كېتىپتۇ. بىر كۈنى شاھزادە ئۆز يۇرتىنى يادلاپ ئۇيقۇسى كەلمەي ياتقان ئىكەن، ئايال پادىشاھ بۇ بالىنى ئۇخلاپ قالدى دەپ، ئورنىدىن تۇرۇپ ئاستاغىنە سىرتقا چىقىپ كېتىپتۇ. بۇ بالا ئايال پادىشاھنى قاياققا بارىدىغاندۇ، نېمە ئىش قىلىدىغاندۇ دەپ، پادىشاھنىڭ ئارقىسىدىن مارىلاپ مېڭىپتۇ. ئايال پادىشاھ ئۇدۇل باغقا كېرىپ كېتىپتۇ. شاھزادە زار مارىلاپ باغقا كىرسە، ئايال پادىشاھ باغ ئىچىدىكى يالغۇز بىر تۈپ ئالما دەرىخىنىڭ يېنىغا كېلىپ، بىر يۇمۇلاپ كەپتەرگە ئايلىنىپتۇ، ئاندىن بىر قانات قېقىپلا دەرەخ ئۈستىگە چىقىپتۇ. قارىسا دەرەخ ئۈستىدە بىر قاغا تۇرغۇدەكمىش. كەپتەر قاغىنىڭ قېشىغا كېلىشى بىلەنلا، قاغا كەپتەرنى چۇقۇپتۇ. كەپتەر قاناتلىرىنى كېرىپ قاغىغا يېلىنىپ ناز قىپتۇ ۋە قاغا بىلەن ئويناپتۇ. شاھزادە زار بۇ ئەھۋالنى كۆرۈپ، بۇ پاسىق جادۇگەردىن نەپرەتلىنىپ، قايتىپ كېلىپ ئۆز ئورنىدا يېتىپتۇ. بىر ھازادىن كېيىن جادىگەر قايتىپ كىرىپتۇ. ئەتىسى شاھزادە زار پادىشاھقا: _ بوۋامنى كۆرمىگىلى بىر نەچچە كۈن بولۇپ قالدى، سېغىنىپ كەتتىم، بېرىپ بوۋامنى يوقلاپ كەلسەم، - دەپ ئىجازەت سوراپتۇ. پادىشاھ رۇخسەت قىلماپتۇ. شاھزادە زار پادىشاھنىڭ سىرتقا چىقىپ كەتكەن ۋاقتىدىن پايدىلىنىپ، ئاستاغىنا قېچىپ چىقىپ، بوۋاينىڭ يېنىغا كەپتۇ. بوۋايغا كۆرگەنلىرىنى سۆزلەپ بېرىپتۇ. بوۋاي شاھزادە زارنىڭ قىلىپ بەرگەن سۆزلىرىنى ئاڭلاپ؛ _ ئوغلۇم، سەن كۆرگەن ھېلىقى قاغىمۇ ئەسلىدە بىر پادىشاھنىڭ ئوغلى. يول ئېزىقىپ بۇ يەرگە كېلىپ قېلىپ، بۇ جادىگەرگە يۇلۇقۇپ قالغان. جادىگەر ئۇنى قاغىغا ئايلاندۇرۇپ قويغان، جادىگەر ئىچى پۇشقاندا ئۇنىڭ قېشىغا چىقىپ، ئۇنىڭ بىلەن ئوينايدۇ. سەن بۇ يەرگە سوراپ كەلدىمۇ قانداق؟ - دەپ سوراپتۇ. _ سورىسام رۇخسەت قىلىمىدى، ئۇنىڭ سىرتقا چىقىپ كەتكەن پەيتىدىن پايدىلىنىپ قېچىپ كەلدىم، - دەپتۇر شاھزادە زار. ئۇنداق بولسا، دەرھال قايت. قايتىپ بارمىساڭ سەندىن گۇمان قىلىپ زىيانكەشلىك قىلىدۇ. مەن ساڭا ئارزاق ئۇن بېرىمەن. دائىم يېنىڭدا ساقلا. ئەگەر جادۇگەر ساڭا بىرەر سېھىر ئىشلىتىپ، زىيانكەشلىك قىلاي دېسە، دەرھال ئۇندىن بىر چىمدىم ئېلىپ، جادۇگەرنىڭ بېشىغا چاچساڭ ئۇنىڭ سېھرى ساڭا تەسىر قىلالمايدۇ، - دەپ جېكىلەپ، بىر كىچىك ياغلىققا ئازراق ئۇن چېگىپ بېرىپتۇ. شاھزادە زار بوۋاينىڭ سۆزىنى ئاڭلاپ، ئۇننى ئېلىپ پادىشاھنىڭ ئۆيىگە يېتىپ كەپتۇ. ئۆيگە كىرسە، جادۇگەر پادىشاھ ئولتۇرغۇدەك. ئۇ شاھزادىنى زارنى كۆرۈش بىلەن: _ قەيەرگە باردىڭ؟ - دەپ زەردە بىلەن سوراپتۇ. _ بوۋامنىڭكىگە باردىم، - دەپ جاۋاب بېرىپتۇ شاھزادە زار. جادۇگەر شۇ ھامانلا«مېنى بوۋىسىغا چېقىپ قويغان بولىشى مۇمكىن» دەپ، شاھزادە زاردىن گۇمانلىنىپ، بىر قاچا سۈتكە ئەپسۇن ئوقۇپ، سۈتنى شاھزادىگە چېچىپ«ئېشەك بول» دىگەن ئىكەن، شاھزادە زار بوۋاينىڭ بەرگەن ئۇنىنى ئىشلىتىشكە ئۈلگۈرەلمەي شۇ ئانلا ئىشەككە ئايلىنىپ قاپتۇ. پادىشاھ«ئېشەكنى ئېغىلغا سولىۋەت!» دەپ خىزمەتكارىغا بۇيرۇپتۇ. خىزمەتكارى ئېشەكنى ئېغىلغا سولاپتۇ. ئەمما خىزمەتكارنىڭ شاھزادىگە رەھىمى كېلىپ، ئىچىنى ئاغرىتىپ، ئەتىسى ئېشەكنى ئېغىلدىن چىقىرۋېتىپتۇ. ئېشەك ئېغىلدىن چىققانچە قېچىپ بوۋاينىڭ بوۋاينىڭ قېشىغا كېلىپ، بوۋاينىڭ ئالدىغا ئۆزىنى تاشلاپ يىغلاپتۇ. بوۋاي دەرغەزەپ بولۇپ «خەپ! سەن جادىگەرنىڭ ئەدىپىنى بەرمىسەم!» دەپ، شاھزادە زارنى ئۆيدە قالدۇرۇپ پادىشاھنىڭ قېشىغا بېرىپ: _ ئوغلۇم قېنى؟ - دەپ سوراپتۇ. _ ئوغلۇڭ باغدا، - دەپ جاۋاب بېرىپتۇ پادىشاھ. بوۋاي: _ ئوغلۇمنى چاقىرىپ بەرگىن، كۆرۈشىۋالاي، - دەپلا بىر چىمدىم ئۇننى ئېلىپ، پادىشاھنىڭ بېشىغا چېچىپ« ئىت بول» دەپتۇ. پادىشاھ شۇئانلا بىر قانجىق ئىتقا ئايلىنىپ قاپتۇ. نائىلاج قالغان جادۇگەر بوۋايغا يېلىنىپ - يالۋۇرۇپ: _ مەن ئەمدى قولۇڭغا چۈشتۈم. نېمە قىلساڭ قىلىسەن. مۇندىن كېيىن ھەرگىز ئوغۇڭغا زىيان - زەخمەت يەتكۈزمەي. مېنى ئەسلىمگە قايتۇرۇپ قوي. مەن ئوغلۇڭنى ئەسلىگە كەلتۈرۈپ بېرەي، - دەپتۇ. بوۋاي جادۇگەردىن قاتتىق ۋەدە ئېلىپ، جادىگەرنى ئەسلىگە كەلتۈرۈپتۇ ۋە بوۋايغا: _ ئوغلىڭىز يەنىلا مېنىڭ يېنىمدا تۇرۇۋەرسە، مۇندىن كېيىن ھەرگىز زىيان زەخمەت يەتكۈزمىسەم، - دەپ يالۋۇرۇپتۇ. بوۋاي ئۇنىڭ ۋەدىسىگە بىنائەن، شاھزادە زارنى قالدۇرۇپ ئۆز ئۆيىگە قايتىپتۇ، ئارىدىن بىر نەچچە كۈن ئۆتۈپتۇ. بىر كۈنى كېچىدە جادۇگەر تۇيۇقسىزلا يوق بولۇپ كېتىپتۇ. شاھزادە ئاستا مارىلاپ چىقسا، جادۇگەر بىر خالى ئۆينىڭ ئىچىدە ئەپسۇن ئوقۇپ سېھىر قىلىۋاتقۇدەك. بىر دانە بۇغداينى تاشلىغان ئىكەن، بىر ئېتىز پەيدا بولۇپتۇ. يەنە بىر بۇغداينى تاشلىغان ئىكەن، بىر دەريا ھاسىل بوپتۇ. يەنە بىر بۇغداينى تاشلىغان ئىكەن، دەريادا بىر كېمە پەيدا بوپتۇ. كېمىدە بىر ساھىپجامال ئوغۇل ئولتۇرغۇدەك. جادۇگەر دەرھال كېمىگە چىقىپ، ھەرخىل ناز - كەرەشمە قىلىپ، قىلىپ، ئوغۇل بىلەن ئويناپتۇ. شاھزادە زار بۇ سىر - ئەسنالارنى كۆرۈپ، بۇ پاسىق جادىگەرگە يۈز مىڭ نەپرەت ئېيتىپ، قايتىپ بېرىپ، ئۆز جايىدا يېتىپتۇ. بىر ھازادىن كېيىن جادۇگەرمۇ كېلىپ ئۆز ئورنىدا يېتىپتۇ. تاڭ ئېتىپ كۈن يۇرۇپتۇ. شاھزادە زار ئورنىدىن تۇرۇپ، بۇ پاسىق جادۇگەردىن قۇتۇلۇش ئۈچۈن ئۇدۇللا بوۋاينىڭ ئۇدۇللا بوۋاينىڭ يېنىغا كېلىپ، ئۆتكەن ۋەقەلەرنى سۆزلەپ بېرىپتۇ. بوۋاي شاھزادە زارنى جادىگەرنىڭ قېشىغا باشلاپ بېرىپتۇ. بوۋاي ئەسلىدە ناھايىتى دانىشمەن، ھەممە ئىلىملاردىن خەۋەردار ئىكەن. جادۇگەر بۇ دانىشمەن بوۋاينىڭ ماھارىتىنى بىلىدىغان بولغاچقا، بوۋاينىڭ غەزەپ بىلەن كەلگەنلىكىنى كۆرۈپ ناھايىتى قورقۇپتۇ. بوۋايغا يېلىنىپ - يالۋۇرۇپتۇ. بوۋاي بىر دانە قوناقنى يۈزىگە ئېتىپ «ئات بول» دىگەن ئىكەن، جادۇگەر دەرھال بىر بايتال ئاتقا ئايلىنىپتۇ. بوۋاي شاھزادە زارغا: _ سەن ئەمدى بۇ ئاتقا مېنىپ يورتۇڭغا قايت. يۈگەننىڭ چۇلۋۇرىنى قولۇڭدا مەھكەم تۇت. چۇلۋۇرىنى ھەرگىز باشقا كىشىگە تۇتقۇزما. ئەگەر ئات ماڭغىلى ئۇنىمىسا قامچا بىلەن بولىشىغا ئۇر، زادى رەھىم قىلما، - دەپ شاھزادە زارنى ئاتقا مىندۈرۈپ، چۇلۋۇرىنى قولىغا تۇتقۇزۇپ، بىر قامچا بېرىپ، يولغا سېلىپ قويۇپتۇ. شاھزادە زار بوۋاينىڭ قىلغان ياخشىلىقلىرىغا ، مېھىرى - شەپقىتىگە يۈزمىڭ رەھمەت ئېيتىپتۇ. شاھزادە زار بوۋاي بىلەن خوشلىشپ، ئاتقا مىنىپ ئۆز يۇرتىغا قايتىش ئۈچۈن يولغا چىقىپتۇ. بىر جايغا يەتكەندە ئات پەقەت ماڭغىلى ئۇنىماي تۇرىۋاپتۇ. شاھزادە زار ئاتنى ھەرقانچە ئۇرسىمۇ ئات ماڭماپتۇ. شۇ پەيتتە بىر يىگىت پەيدا بوپتۇ ۋە شاھزادە زارغا: _ ئات ماڭاڭمىغاندىن كېيىن بۇنداق ئۇرۇۋەرمەڭ بۇنداق ئۇرۇۋەرمەڭ. ھەرقانچە ئۇرسىڭىزمۇ ماڭمايدۇ. سىز يولۇچى ئىكەنسىز، ئاتنى ماڭدۇرالماي كۆپ ئاۋارە بولۇپ كەتتىڭىز. سىزگە ئىچىم ئاغرىپ قالدى. مەن سىزگە بىر ياخشى ئات بېرەي، يولىڭىزغا مېڭىۋېرىڭ. بۇ ئاتنى تاشلىۋېتىڭ ، - دەپتۇ. _ ياق، ماڭا باشقا ئاتنىڭ كېرىكى يوق. ئۆز ئېتىمدا كېتىۋېرىمەن، - دەپ، ئېتىنى راسا قامچىلاپتۇ شاھزادە زار. قامچا زەربىسىدىن ئات مېڭىشقا باشلاپتۇ. يەنە بىر يەرگە يەتكەندە چىرايلىق بىر ئىمارەت ئۇچراپتۇ بۇ ئۆيدىن سالاپەتلىك بىر كىشى چىقىپ شاھزادە سالام بېرىپ: _ بالام قاياققا كېتىۋاتىسىز؟ ھازىر كەچ بولدى. قاراڭغۇدا يول يۈرەلمەيسىز. بۈگۈن كېچە بىزنىڭكىدە يېتىپ ئەتىلىككە يۈرۈپ كېتىڭ، - دەپ ئۆيىگە تەكلىپ قىپتۇ. شاھزادە زار رەت قىلىپ، ئېتىنى قامچىلاپ ئۆز يولىغا مېڭىۋىرىپتۇ. ماڭا - ماڭا بىر يەرگە يەتكەندە، يول ئۈسىتىدە بىر قېرى خوتۇن يىغلاپ ئولتۇرغىدەك. شاھزادە زار بۇ قېرىغا پىسەنت قىلماي ئۆز يولىغا كېتىۋېرىپتۇ. قېرى شاھزادىنىڭ ئالدىغا كېلىپ سالام بېرىپ: _ بالام! مەن قىزىمنىڭ ئۆيىگە بارماقچى ئىدىم. پۇتۇمغا تىكەن كىرىپ كەتتى. ماڭالماي مۇشۇ يەردە ئولتۇرۇپ قالدىم. مېنى ئېتىڭىزغا مىندۈرۈپ ئالغاچ كەتسىڭىز، سىزدىن مىننەتدار بولسام، - دەپ يالۋۇرۇپ نالە قىلىپ تۇرۇۋاپتۇ. شاھزادە زارنىڭ رەھىمى كېلىپ: _ ئانا ئارقامغا مىنەلەمسىز؟ - دەپ سوراپتۇ. _ ۋاي بالام. ئاتقا منەلمەيمەن. ئاۋارە بولسىڭىزمۇ ئۆزىڭىز ئاتتىن چۈشۈپ، مېنى يۈلەپ مىندۈرۈپ قويسىڭىز، - دەپ يالۋۇرۇپتۇ. شاھزادە زار ئاتتىن چۈشۈپ، كەمپىرنى يۆلەپ ئاتقا مىندۈرەي دەپ تۇرۇشىغا، ئاتنىڭ چۇلۋۇرى قولىدىن چىقىپ كېتىپتۇ جادۇگەر پادىشاھ شۇئانلا ئۆز ئەسلىگە كېلىۋاپتۇ. شاھزادە زارنى قاتتىق ئۇرۇپ، تۈرلۈك ئازاپلار بىلەن قىيناپتۇ. ھېلىقى يولدا يىغلاپ ئولتۇرغان كەمپىر، ئەسلى ئايال پادىشاھنىڭ تاغىسى بولۇپ، بىر يىگىت سۈرىتىدە بولۇپ، باشقا بىر ئات يەڭگۈشلەپ بەرمەكچى بولغان، سالاپەتلىك بىر ئەر كىشى سۈرىتىدە بولۇپ شاھزادە زارنى ئۆيىگە تەكلىپ قىلغانمۇ شۇ ئىكەن. جادۇگەر پادىشاھ بۇ ئىبلىس تاغىسى بىلەم خوشلىشىپ، شاھزادە زارنى بىر قۇشقاچقا ئايلاندۇرۇپ، قەپەرگە سولاپ، ئۆز يۇرتىغا قايتىپتۇ. پادىشاھ ئۆز يۇرتىغا قايتىپ كەلگەندىن كېيىن ، شاھزادە زارنى قەپەز بىلەن ئاپتاپلىققا ئېسىپ قويۇپ قاتتىق ئازابلاپتۇ. پادىشاھنىڭ بىر خىزمەتكارىنىڭ شاھزادە زارنىڭ تارتقان بۇ ئازابلىرىنى كۆرۈپ ئىچى ئاغرىپتۇ. ئۇ پادىشاھقا بىلىندۈرمەي، خۇپىيانە ھالدا نان، سۇ بېرىپ، شاھزادىدىن خەۋەر ئاپتۇ. بىر كۈنى قۇشقاچ خىزمەتكارغا قاراپ، كۆزلىرىنىڭ يېشىنى ئېقىتىپ؛ _ سىز ماڭا كۆپ ياخشىلىق قىلدىڭىز. سىزنىڭ قىلغان بۇ ياخشىلىقىڭىزنى ھەرگىز ئۇنتۇمايمەن. ئەمدى سىزگە بىر ئىلتىماسىم بار. مالال كۆرمىسىڭىز، مېنىڭ ھازىرقى ھال - ئەھۋالىمنى بوۋامغا خەۋەر قىلىپ قويسىڭىز، - دەپ يالۋۇرۇپتۇ. خىزمەتكار پادىشاھنىڭ يوق ۋاقتىدىن پايدىلىنىپ، دەرھال بوۋاينىڭ قېشىغا بېرىپ، قۇشقاچنىڭ ئەھۋالىنى بوۋايغا مەلۇم قىلىپ قويۇپتۇ. بوۋاي خىزمەتكارغا كۆپ رەھمەت ئېيتىپتۇ ۋە خىزمەتكارغا: _ ئەگەر قۇبۇل كۆرسىڭىز، سىزگە ئۈچ ئادەم قوشۇپ بەرسەم، شاھزادە زارنىڭ يۇرتىغا بېرىپ، ئۇنىڭ ئەھۋالىنى ئانىسىغا يەتكۈزۈپ قويسىڭىز ھەمدە شاھزادە زارنىڭ ئانىسىنى بىللە ئېلىپ كەلسىڭىز، - دەپتۇ. _ پادىشاھ ئەشەددىي ياۋۇز جادۇگەر. ئەگەر تېزدىن قايتىپ بارمىسام، ئارقامدىن قوغلاپ بېرىپ تۇتۇۋالىدۇ . ئۇنىڭ قولىدىن قۇتۇلماق بەسى مۈشكۈل، - دەپتۇ خىزمەتكار. خاتىرجەم بولۇڭ. مەن بار تۇرۇپ سىزنى تۇتۇۋالالمايدۇ. ئەگەر پادىشاھ بىلىپ قېلىپ، ئارقىڭىزدىن قوغلايدىغان بولسا، مېنىڭ ياراملىق ئۈچ ئادىمىم بار، ئۇلار سىزنى قۇتۇلدۇرىدۇ، - دەپتۇ بوۋاي. خىزمەتكار ماقۇل بوپتۇ. بۇلار بىر يۇمۇلاپلا كەپتەرگە ئايلىنىپتۇ. ئۇچۇپتۇ - ئۇچۇپتۇ، نۇرغۇن تاغ - داۋان،دېڭىز - دەريالاردىن ئېشىپ، ئاخىرى شاھزادە زارنىڭ يۇرتىغا يېتىپ بېرىپتۇ. شاھزادە زارنىڭ ئەھۋالىنى ئانىسىغا يەتكۈزۈپتۇ. ئانىسى ئوغلىنىڭ دۇنيادا ھايات ئىكەنلىكىنى ئاڭلاپ خوشلۇقتا يېقىلىپ ھۇشىدىن كېتىپتۇ. كېيىن يەنە ھوشىغا كەپتۇ: _ سىلەرگە كۆپ رەھمەت. ئوغلۇم غايىپ بولۇپ كەتكەندىن بېرى، ھەممە ياقنى ئىزلەپ، ھېچيەردىن ئوغلۇمنىڭ ئىز - دېرىكىنى ئالالماي، ئۆلۈپ كەتكەن ئوخشايدۇ دەپ، يىغلاپ ھازا ئېچىپ ئولتۇرغان ئىدىم. مانا بۈگۈن ئوغلۇمنىڭ بۇ ئالەمدە ھايات ئىكەنلىكىدىن خەۋەر ئېلىپ كەپسىلەر، - دەپ خۇرسەن بولۇپ، بۇلارنى ياخشى مېھمان قىلىپ كۈت ۋاپتۇ ۋە بۇلار بىلەن بىللە يولغا چىقىپ بوۋاي قېشىغا كەپتۇ. بوۋاي شاھزادە زارنىڭ بارلىق ئەھۋالىنى ئانىسىغا سۆزلەپ بېرىپتۇ. شاھزادە زارنىڭ ئانىسى يىغلاپ، ئۆزىنى بوۋاينىڭ ئايىغىغا تاشلاپ، كۆپ مىننەتدارلىق بىلدۈرۈپتۇ. بوۋاي شاھزادە زارنىڭ ئانىسىنى جادۇگەر پادىشاھنىڭ قېشىغا باشلاپ بېرىپتۇ. پادىشاھ شاشزادە زارنىڭ ئانىسىنى كۆرۈپ قورقۇپتۇ. بۇلار شاھزادىنى سوراپتۇ. _ ساياھەتكە چىقىپ كەتكەن، - دەپ جاۋاب بېرىپتۇ جادۇگەر. بوۋاي دەر غەزەپ بولۇپ: _ ئەي لەنىتى بەدبەخ! شاھزادە زارغا قىلمىغان زىيانكەشلىكىڭ قالمىدى. يەنە شاھزادە زارنى يوق دەمسەن؟! - دەپ، بىر چىمدىم ئۇننى ئېلىپ «ئېشەك بول»دەپ جادۇگەرنىڭ يۈزىگە چېچىپتۇ، جادۇگەر شۇ ھامان ئېشەككە ئايلىنىپ قاپتۇ. خىزمەتكار قەپەزنى ئېلىپ كەپتۇ. شاھزادە زارنىڭ ئانىسى: «ئوغلۇمنى تىز ئەسلىگە كەلتۈر» دەپ ئېشەكنى ئۇرۇشقا باشلاپتۇ. ئېشەك: _ ئاۋۋال مېنى ئەسلىمگە كەلتۈرۈڭلار، ئاندىن شاھزادە زارنى ئەسلىگە كەلتۈرەي، - دەپ تۇرۇۋاپتۇ. جادىگەرنى ئەسلىگە كەلتۈرۈپتۇ. جادۇگەر بالىنى ئەسلىگە كەلتۈرۈپتۇ. ئانا - بالا كۆرۈشۈپ، بىر - بىرى بىلەن قۇچاقلىشىپ يىغلىشىپتۇ. بوۋاي بۇ ئەھۋالنى كۆرۈپ، تەسىرلىنىپ، ئۆزىنى توختىتىۋالالماي قاپتۇ ۋە جادىگەرگە: _ سەن سېھىر قىلىپ ئات - ئېشەك، ئىت قىلىۋەتكەن ئادەملەرنىڭ ھەممىسىنى يىغىپ كەل، - دەپتۇ. جادىگەر ھەممىسىنى يىغدۇرپ كەپتۇ. بوۋاي جادۇگەرگە بۇلارنىڭ ھەممىسىنى ئۆز ئەسلىگە كەلتۈرۈشنى بۇيرۇپتۇ. بىر قانچە يىل ئات - ئېشەككە ئايلىنىپ ئازاب - ئوقۇبەتكە دۇچار بولغانلار ئۆز ئەسلىگە كەلگەندىن كېيىن بىر - بىرسى بىلەن قۇچاقلىشىپ كۆرۈشۈپتۇ. جادۇگەرگە لەنەت - نەپرەت ياغدۇرۇپتۇ ۋە بوۋاينىڭ بۇ جادىگەر ئەبلەخنى جازالاپ، ئىنتىقام ئېلىپ بېرىشنى تەلەپ قىلىپ تۇرۇۋاپتۇ. بوۋاي بۇلارنىڭ يىغا - زارىسىغا تاقەت قىلىپ تۇرالماي، جادۇگەرنى ئىتقا ئايلاندۇرۇپ، تۆمۈر زەنجىردە ئاپتاپلىققا باغلاپ قويۇپتۇ. خانىۋەيرانچىلىققا دۇچار بولغان خەلىقلەر ئىنتايىن خوشال بولۇشۇپتۇ. خالايىقلار بوۋاينى پادىشاھلىققا كۆرسىتىپ تۇرۇۋاپتۇ. بوۋاي ئۆزرە بايان قىلىپ، پادىشاھ بولغىلى ئۇنىماپتۇ. ھەممىسىنىڭ مەسلىھىتى ۋە رازىلىقى بويىچە شاھزادە زارنى قۇتقۇزۇشتا خىزمەت كۆرسەتكەن خىزمەتكارنى پادىشاھلىققا سايلاپتۇ. زالىم جادۇگەردىن ھەممە ئەل خاتىرجەم بوپتۇ.