يۇستىنىئان

دۇنيا تارىخى 查士丁尼 chá shì dīng ní (483 - 565) ۋىزانتىيە ئىمپېرىيىسىنىڭ ئىمپېراتورى (527 - 655). ئىللىرىيىدىكى دېھقان ئائىلىسىدە تۇغۇلغان. ئۇنىڭ تاغىسى، ئىمپېراتور يۇستېن (045 - 527) تەختتىك مەزگىللىرىدە ئوردا سىياسىي ئىشلىرىغا ئارىلاشقان. مىلادى 523 - يىلى تەدبىرلىك ۋە كەسكىن ئىش كۆرىدىغان تېئودورا (تەخمىنەن مىلادى 500 - 548 - يىللىرى) بىلەن توي قىلىپ، ئۇنى ئۆز مەسلىھەتچىسى ۋە ئەقىلدارى ئورنىدا كۆرگەن. تەختكە ئولتۇرغاندىن كېيىن ۋىزانتىيىنىڭ قۇللۇق تۈزۈمدىكى ئىشلەپچىقىرىش مۇناسىۋىتىنى قوغدىغان ھەمدە بىرلىككە كەلگەن رىم ئىمپېرىيىسىنى قۇرۇشقا ئۇرۇنغان. 528 - يىلى، <دۆلەت قانۇنى قامۇسى> نى تۈزۈش ھەققىدە پەرمان چۈشۈرگەن. 532 - يىلى كونستانتىنوپولدىكى نىكا قوزغىلىڭىنى باستۇرغان ھەمدە ئارمىيە بىلەن ھۆكۈمەتنىڭ بيۇروكرات ئاپپاراتىنى كۈچەيتكەن. تاشقى جەھەتتە، 533 - 534 - يىللىرى شىمالىي ئافرىقىدىكى ۋاندالىن پادىشاھلىقىنى، 535 - 555 - يىللىرى ئىتالىيە يېرىم ئارىلىدىكى شەرقىي گوت پادىشاھلىقىنى يوقاتقان، 554 - يىلى غەربىي گوتلارنىڭ قولىدىن ئىسپانىيىنىڭ شەرقىي جەنۇبى قىسمىنى تارتىۋالغان. بۇنىڭدىن باشقا يەنە شەرقتىكى قوشنىسى پېرسىيە بىلەن توقۇنۇشقان. يۇستىنىئان ئۆز دۆلىتىنى ئاسايىشلىق دۆلەت قىلىپ كۆرسىتىش ئۈچۈن كەڭ تۈردە ھاشار توپلاپ، ھەدەپ قۇرۇلۇش قىلىپ، كۆپلىگەن ئوردا - قەسىر، چېركاۋلارنى ياساتقۇزغان، بۇنىڭ ئىچىدە كونستانتىنوپولدىكى مۇقەددەس سوفىيە چېركاۋسى ناھايىتى كۆركەم سېلىنغان بولۇپ، دۇنياغا مەشھۇر.