ھاكىم

دۇنيا تارىخى 哈康二世 hā kāng èr shì (؟ - 976) كوردوۋا خەلىپىلىكىنىڭ ھۆكۈمرانى (961 - 976). تەختتىكى مەزگىللىرى شىمالدىكى خرىستىئان دىنىغا ئېتىقاد قىلىدىغان ئۇششاق دۆلەتلەر بىلەن ئۇرۇش قىلىپ، ئۇلارنى سۈلھ قىلىشقا مەجبۇرلىغان. مىلدى 974-يىلى مەغرىبتىكى ئىدرىس سۇلالىسىنى يوقاتقان، ئىلىم ۋە مەدەنيەتنى راۋاجلاندۇرغان، مۇكاپاتلىغان. كوردوۋا داشۆسىنى كېڭەيتىپ، شەرقتىن كۆپلىگەن ئالىملارنى دەرس ئۆتۈشكە تەكلىپ قىلىپ، مەزكۇر مەكتەپنى دۇنياغا مەشھۇر بىلىم يۇرتىغا ئايلاندۇرغان. مائارىپنى ئومۇملاشتۇرۇش ئۈچۈن ھەقسىز ئوقۇتىدىغان مەكتەپلەردىن 27 نى سالدۇرغان. كىتاب ساقلاشقا ئامراق بولۇپ، ھەرقايسى جايلارغا ئادەم ئەۋەتىپ تۈرلۈك كىتابلاردىن 40 مىڭ پارچىنى ئەكەلدۈرۈپ، كوردوۋا كۇتۇبخانىسىدا ساقلىغان. كۆرگەن كىتابلىرى ناھايىتى كۆپ، بىلىم دائىرىسى كەڭ، بەزى قول يازمىلارغا ئىزاھ يازغان، كېيىنكى ئالىملار ئۇنىڭ ئىزاھلىرىغا يۈكسەك باھا بەرگەن. ئۇيغۇر كىشى ئىسىملىرى ئەرلەر ئىسىملىرى 阿克木 ā kè mù دىنى سۆزلۈكلەر ئىسلام دىنى 哈基姆 hā jī mǔ ئۇنىۋېرسال (ئى) (1)tǒng zhì zhě ，guǎn xiá zhě ，zhí zhèng zhě ；(2)xiàn zhǎng (1)统治者，管辖者，执政者；(2)县长 دىنى سۆزلۈكلەر 贤士 xián shì دۇنيا تارىخى 执政官 zhí zhèng guān (1) <ئارخون>. قەدىمكى يۇنان شەھەر دۆلەتلىرىنىڭ يۇقىرى دەرىجىلىك باشلىقى. ئافىنادا، تەخمىنەن مىلادىدىن 683 يىل ئىلگىرى <پادىشاھلىق ھاكىمىيەت> بىكار قىلىنىپ، ئىككىنچى يىلى ئاقسۆڭەكلەر ئارىسىدىن ھاكىم سايلىنىپ، ۋەزىپە ئۆتەش مۇددىتى بىر يىلى قىلىپ بەلگىلەنگەن، دەسلەپتە ئۈچ كىشى، كېيىن كۆپەيتىلىپ توققۇز كىشى بولغان، بۇلار: باش ھاكىم (يىلنامە ئەمەلدارى) ئۇنىڭ ئىسمى شۇ يىلنىڭ نامى قىلىنىپ، دۆلەتنىڭ ئىچكى ئىشلىرىنى باشقۇرغان ھەمدە دۆلەت ئىشلىرىغا نازارەت قىلغان. يەنە بەزى تەبرىكلەش مۇراسىملىرىنى باشقۇرغان؛ ئىككىنچى ھاكىم باسىلېۋس دىننى باشقۇرغان، دىنىي دېلولارنى سورىغان ھەمدە ئۇرۇقلارنىڭ ئىشلىرىنى باشقۇرغان، يەنە ئاقسۆڭەكلەر كېڭىشىگە رەئىسلىك قىلغان؛ ئۈچىنچىسى، ھەربىي ھاكىم بولۇپ، ئۇ ھەربىي ئىشلارنى باشۇرغان، قوشۇمچە دىپلوماتىيە ئىشلىرىنىمۇ باشقۇرغان؛ قالغان ئالتىسى ئەدلىيە ھاكىمى بولۇپ، بۇلار پەۋقۇلئاددە سوت تەشكىل قىلىپ، زور ئەنزىلەرنى سورىغان ئادەتتە، ھاكىم ۋەزىپىسىدىن قالغاندىن كېيىن ئاقسۆڭەكلەر كېڭىشىگە قاتناشقان. پۇقرالارنىڭ ئاقسۆڭەكلەرگە قارشى كۈرىشىنىڭ غەلبىسىگە ئەگىشىپ، پۇقرالارمۇ چەك تارتىپ سايلىنىدىغانب ولغان. مىلادىدىن ئىلگىرىكى Ⅵ ئەسىردىن Ⅴ ئەسىرنىڭ باشلىرىغىچە ئافىنا ھاكىمىنىڭ خېلى زور ھوقۇقى بولغان، گرېتسىيە - پېرسىيە ئۇرۇشى (مىلادىدىن ئىلگىرىكى Ⅴ ئەسىرنىڭ ئالدىنقى يېرىمى) دا ئۇنىڭ ھوقۇقىنى بارا - بارا ئون سەردار كېڭىشى ئىگىلىگەن. ئۇنىڭدىن كېيىن، بەزى دىنىي ۋە ئەدلىيە ئىشلىرىنى باشقۇرۇش بىلەنلا چەكلەنگەن. رىم يۇنانغا ھۆكۈمرانلىق قىلغان (مىلادىدىن ئىلگىرىكى Ⅱ ئەسىر) دىن كېيىن ھاكىم داۋاملىق مەۋجۇت بولغان. (2) <كونسۇل>. قەدىمكى رىم جۇمھۇرىيىتى (مىلادىدىن ئىلگىرىكى Ⅵ ئەسىردىن Ⅰ ئەسىرگىچە) نىڭ يۇقىرى دەرىجىلىك ئەمەلدارى. <پادىشاھلىق ھاكىمىيەت> ئاخىرلاشقان (تەخمىنەن مىلادىدىن 509 يىل ئىلگىرى) دىن باشلاپ سېنتورىيىلەر (100 كىشىلىك كېڭەش) قۇرۇلتىيى ھەر يىلى ئىككى ئادەمنى سايلاپ، ۋزىپە ئۆتەش ۋاقتىنى بىر يىل قىلىپ بەلگىلىگەن، ئىككى كونسۇلنىڭ ئىسمى شۇ يىلنىڭ نامى قىلىنغان. كونسۇل ھەربىي ۋە مۈلكىي چوڭ ھوقۇقنى ئۆز قولىدا تۇتقان، ئۇرۇش ۋاقتىدا ئارمىيىگە قوماندانلىق قىلغان، مەمۇرىي ئىشلار جەھەتتە، سېنات ۋە خەلق قۇرۇلتىيىنى ئېچىش ۋە ئۇنىڭغا رىياسەتچىلىك قىلىشقا مەسئۇل بولۇپ، قانۇن لايىھىلىرىنى ئوتتۇرىغا قويغان، سايلامغا رەھبەرلىك قىلغان، ئالاقىدار بەلگىلىمىلەرنى ئىجرا قىلغان ۋە باشقىلار. سەپەرگە چىققاندا، مۇرىسىگە فاشىست تايىقىنى قويۇۋالغان 12 نەپەر لېكتور (ھۆرمەت قاراۋۇلى، ياساۋۇل) ھەمراھ بولغان. دەسلەپتە ئۇنى ئاقسۆڭەكلەر تەنھا ئىگىلىۋالغان، مىلادىدىن 366 يىل ئىلگىرىدىن باشلاپ، پۇقرالاردىن بىر ئادەم سايلىنىدىغان بولغان. ئىش ھەققى يوق بولۇپ، ۋەزىپە ئۆتەش مۇددىتى توشقاندا كېيىن، سېناتقا قاتناشقان. ئىمپېرىيە تۈزۈمى ئورنىتىلغان (مىلادىدىن ئىلگىرىكى Ⅰ ئەسىرنىڭ كېيىنكى يېرىمى) دىن كېيىن ۋەزىپە ئۆتەش مۇددىتى مۇقىم بولماي ئىسمى بار، جىسمى يوق بولۇپ قالغان. تارىخ,ئۇنىۋېرسال 知县 zhī xiànDقانۇنشۇناسلىق 县长 xiàn zhǎngDئۇنىۋېرسال 高级市政官 gāo jí shì zhèng guānDئۇنىۋېرسال 县长 xiàn zhǎngDئۇنىۋېرسال 知事 zhī shìDئۇنىۋېرسال 霸主 bà zhǔ