高尔基

دۇنيادىكى شەھەرلەر گوركىي سوۋېت روسىيە فېدېراتسىيىسىدىكى چوڭ شەھەر، گوركىي ئوبلاستىنىڭ مەركىزى، روسىيە فېدېراتسىيىسى بويىچە موسكۋا، لېنىنگرادلاردىن قالسا ئۈچىنچى چوڭ شەھەر. شەھەر ئاھالىسى بىر مىليون 399 مىڭدىن ئاشىدۇ (1985)، گوركىي شەھىرى ۋولگا دەرياسىنىڭ مۇھىم تارمىقى بولغان ئوكا دەرياسىنڭى ۋولگا دەرياسىغا قويۇلىدىغان يېرىگە جايلاشقان. بۇ شەھەر 1221 - يىلى قۇرۇلغان، 16 - ئەسىردىن باشلاپ مۇھىم سودا سانائەت مەركىزىگە ئايلانغان. 19 - ئەسىردىن باشلاپ كېمىسازلىق سانائىتى تېز تەرەققىي قىلغا. ئۆكتەبر سوتسىيالىستىك ئىنقىلابىدىن كېيىن شەھەرنىڭ باشقا سانائەت تارماقلىرىمۇ تېز تەرەققىي قىلىپ، سوۋېت ئىتتىپاقىنىڭ ئاتاقلىق سانائەت مەركىزىگە ئايلانغان. گوركىي شەھىرى سوۋېت ئىتتىپاقى بويىچە ئاپتوموبىل، ھەرخىل تىپتىكى دەريا پاراخوتلىرى، ئايروپىلان، تانكا ئىشلەپچىقىرىش بىلەن ئالاھىدە مۇھىم ئورۇن تۇتىدۇ، شەھەرنىڭ ماشىنىسازلىق، نېفىت مەھسۇلاتلىرىنى پىششىقلاپ ئىشلەپچىقىرىش، ئېلېكتر ئېنېرگىيىسى قاتارلىق سانائەت تارماقلىرىمۇ تەرەققىي قىلغان. گوركىي شەھىرى سوۋېت ئىتتىپاقىنىڭ مۇھىم مەدەنىيەت مەركىزى، مۇھىم تارىخىي شەھەر. بۇ جايدا سوۋېت ئىتتىپاقىنىڭ ئاتاقلىق يازغۇچىسى گوركىي (1868 - يىلدىن 1936 - يىلغىچە) تۇغۇلغان، سوۋېت ھۆكۈمىتى 1932 - يىلى گوركىينى خاتىرىلەش ئۈچۈن شەھەرنىڭ نامىنى <گوركىي شەھىرى> گە ئۆزگەرتىشنى قارار قىلغان. شەھەردە گوركىي نامىدىكى خاتىرە سارىيى، نۇرغۇنلىغان ئالىي بىلىم يۇرتلىرى، مەشھۇر تارىخىي ئورۇنلار بار. گوركىي شەھىرى مۇھىم قاتناش تۈگۈنى، چوڭ تىپتىكى دەريا پورتى، شەھەرنىڭ سۇ، قۇرۇقلۇق، ھاۋا قاتنىشى تەرەققىي قىلغان، شەھەردىن يولغا چىققان پاراخوتلار دەريا، قاناللار ئارقىلىق ئاق دېڭىز، بالتىق دېڭىز، كاسپى كۆلى، ئازوف دېڭىز ھەم قارا دېڭىزلارغا چىقالايدۇ. شەھەرنىڭ يېنىدىن غەربىي سىبىر ۋە ئورال رايونىدىن كەلگەن نېفىت ۋە تەبىئىي گاز تۇرۇبىلىرى ئۆتىدۇ. نۇرغۇن تۆمۈر يول لىنىيىلىرى شەھەردىن دۆلەتنىڭ ھەرقايسى چوڭ شەھەرلىرىگە تۇتىشىدۇ. دۇنيا تارىخى گوركى (1868 - 1936) سوۋېت ئىتتپاقىلىق يازغۇچى. سوۋېت سوتىسيالىستىك ئەدەبىياتىنىڭ ئاساسچى. ئەسلى ئىسمى ئالىسكسىي ماكسىموۋىچ پېشكوۋ. تۆۋەنكى نوۋگوروددىكى ياغاچچى ئائىلىسىدىن كېلىپ چىققان. ئاران ئىككى يىللا ئوقۇغان. ئون يېشىدىن تارتىپ ئۆزى تىركچىلىك قىلغان. شاگىرت، پرىستان ئىشچىسى، بولكىچى بولۇپ ئىشلىگەن، روسىيەنىڭ ھەرقايسى جايلىرىدا سەرگەردان بولۇپ يۈرۈپ، ئەمگەكچى خەلقنىڭ دەرت - ئەلەملىرى بىلەن تازا تونۇشقان. 1884 - يىلى قازانغا بېرىپ، ئىلغار ئىدىيىنى قوبۇل قىلغان. ئۆزلۈكىدىن نۇرغۇن كىتابلارنى ئوقۇغان. 1899 - يىلدىن تارتىپ ئىلگىرى - كېيىن بولۇپ <فۇما كوردېيېۋ>، <ئۈچ ئادەم> دېگەن رومانلارنى، <مىشچانلار>، <ئاستىدا>، <دۈشمەن> دېگەن سەھنە ئەسەرلىرىنى، <ئاكالوپ شەھىرى> ۋە <ماتىۋىي كوزىۋىننىڭ ھاياتى> دېگەنگە ئوخشاش پوۋېستلارنى يازغان، ئۇنىڭدا بۇرژۇئازىيە، مىشچانلار ۋە شەھەر كەمبەغەللىرىنىڭ ئوبرازى تەسۋىرلەنگەن. ئۇ يەنە <لاچىن قۇش قوشىقى>، <بورانقۇش> دېگەنگە ئوخشاش شېئىرلارنى يېزىپ، ئاممىنى ئىنقىلابىي كۈرەشنى كۈتۈۋېلىشقا رىغبەتلەندۈرگەن. 1905 - يىلى روسىيە سوتسىيال - دېموكراتىك ئىشچىلار پارتىيىسىگە كىرگەن ھەمدە پېتېربۇرگدا تۇنجى قېتىم لېنىن بىلەن كۆرۈشكەن. ئىنقىلابىي خىزمەتكە قاتناشقانلىقى ئۈچۈن، بىرنەچچە قېتىم قولغا ئېلىنىپ تۈرمىگە تاشلانغان. 1906 - يىلى <ئانا> رومانىنى ئېلان قىلغان، ئۇنىڭدا روسىيىدىكى ئىشچىلار سىنىپىنىڭ ئىنقىلابىي كۈرىشى تەسۋىرلەنگەن، ئۇ سوتسىيالىستىك رېئالىزم ئەدەبىياتىنىڭ ئاساسىنى سالغان ئەسەر دەپ قارالغان. 1913 - يىلى سەككىز يىلدىن كۆپرەك داۋام قىلغان سەرگەردانلىق تۇرمۇشىنى ئاياغلاشتۇرۇپ ۋەتىنىگە قايتىپ، ئۆز تەرجىمىھالى شەكلىدىكى ترىلوگىيە <بالىلىق دەۋر> ۋە <كىشىلەر ئىشىكىدە> دېگەن ئىككى قىسىمنى پۈتتۈرۈپ، لېنىننىڭ ياخشى باھاسىغا ئىگە بولغان. ئۆكتەبر ئىنقىلابىدىن كېيىن سوتسىيالىستىك مەدەنىيەت پائالىيىتىگە قاتناشقان. 1934 - سوۋېت ئىتتىپاقى يازغۇچىلىرىنىڭ تۇنجى قېتىملىق قۇرۇلتىيىغا رىياسەتچىلىك قىلغان، قۇرۇلتايدا سوۋېت ئىتتىپاقى يازغۇچىلار جەمئىيىتىنىڭ تۇنجى رەئىسلىكىگە سايلانغان. <مېنىڭ دارىلفۇنۇنۇم>، <ئارتامونوۋلارنىڭ ئىشى>، <كىلىم سامىگىننىڭ ھاياتى> دېگەنگە ئوخشاش رومانلارنى يازغان، شۇنداقلا يەنە ئەدەبىيات - سەنئەت نەزەرىيىسى، ئەدەبىي تەنقىد ۋە سىياسىي مۇھاكىمىگە ئائىت نۇرغۇن ماقالە ۋە ئەسلىمە، ئوچېركلارنى يازغان. ئىستېتىكا gāo ěr jī ماكسىم گوركىي (1936 - 1868)، سوۋېت ئىتتىپاقى يازغۇچىسى، دۇنيا پرولتارىيات ئەدەبىياتىنىڭ بىرىنچى مۇھىم ۋەكىلى.Dدۇنيا يەر - جاي ناملىرى gāo ěr jī گوركىيDئۇنىۋېرسال gāo ěr jī گوركى