يىن

كلاسسىك ئەدەبىيات سۆزلۈكلىرى ئىن، ئۇۋا. مەنىداش سۆزلۈكلەر ئادەم ۋە ھايۋانلارنىڭ پۈتۈن ئورگانىزمى. تەن ساغلىق _ زور بايلىق. ساپ ھاۋا تەنگە داۋا. ياش بەدەننىڭ ساقايماس يارىسى يوق. ئەر - خوتۇن بىر تەن - بىر گەۋدە بولۇشى كېرەك. كەمتەرلىك ئىنسان ۋۇجۇدىنىڭ مەنزىرلىك بېغىدۇر. جۇغى كىچىك دېمە، ئەقلى تۈزۈك دە. جىسمى گەۋدىلىك بىر كىشى كەلدى. تۈركىي تىللار دىۋانى سۆزلۈكلىرى يىن. قوي يىنى _ قوي يىنى. 3 - 4 تۈركىي تىللار دىۋانى سۆزلۈكلىرى ئىن. ئارسلان يىنى _ ئارسلان ئىنى. تۈلكە ۋە باشقا يىرتقۇچلارنىڭ ئىنىمۇ « يىن» دېيىلىدۇ. ماقالدا مۇنداق كەلگەن: تىلكۈ ئۆز يىنىگە ئۈرسە ئۇزۇز بولۇر _ تۈلكە ئۆز ئىنىغا ھۈرسە قوتۇر بولۇر. بۇ ماقال ئۆز قەبىلىسىنى يامانلىغۇچىلارغا نىسبەتەن ئېيتىلىدۇ. شېئىردا مۇنداق كەلگەن: قۇش قۇرت قامۇغ تىرىلدى ئەركەك (بېسىم ئاتالاينىڭ ئىزاھىغا قارىغاندا، بۇ سۆز يازما نۇسخىدا ئەسلىدە «» يېزىلىپ، كېيىن «» قىلىپ ئۆزگەرتىلگەن ئىكەن. بىز بۇ سۆزنىڭ « تىشى» سۆزى بىلەن قارىمۇ - قارشى مەنىدىكى سۆز ئىكەنلىكىنى ۋە ئەرەپچە «» ئىبارىسى بىلەن بېرىلگەنلىكىنى نەزەردە تۇتۇپ، ترانسكىرىپسىيىدە «ئەركەك» دەپ ئالدۇق.) تىشى تېرىلدى ئۈگۈر ئالىپ تارىلدى يىنقا يانا كىرگۈسۈز {قۇش - قۇرۇتلار ھەممىسى تىرىلدى، ئەركەك - چىشىلىرى توپلىنىشتى، ئۇيۇز بولۇپ تارقىلىشتى، يەنە ئىنىگە كىرمەس بولۇشتى.} باھارنى تەرىپلەپ شۇنداق دەيدۇ: قۇش - قۇرۇتلار باھارنىڭ يۇمشاق شامىلى بىلەن يەنە قايتا تىرىلدى، ئەركەك - چىشىلىرى توپلىنىشتى، توپ - توپ بولۇپ تارقىلىشتى، ئۇلار ئىنىگە قايتىپ كىرمەيدىغان بولدى. 3 - 4 قەدىمكى ئۇيغۇر تىلى سۆزلۈكلىرى تېرە ئۇيغۇر تىلى ئۇنۋېرسال سۆزلۈكلەر ئىسىم ھايۋانلارنىڭ قېرىنى ئىچىدىن چىقىدىغان پوق، گەندە.