برۇنې

دۇنيا تارىخى 比鲁尼 bǐ lǔ ní (973 - 1048) تولۇق ئاتىلىشى: ئەبۇ رەيھان ئەل برۇنې، ئوتتۇرا ئاسىيالىق مەشھۇر ئالىم. خارەزمدە تۇغۇلغان. كېيىن غەزنەگە كۆچۈپ بارغان ھەمدە كۆپ يىل ھىندىستاندا مۇھاجىر بولۇپ تۇرغان. 1031-يىلى <ھىندىستان تەزكىرىسى> دېگەن ئەسىرىدە، ئاساسەن، قەدىمكى ئەللەر خەلقلىرىنىڭ يىلنامە ۋە دەۋرلىرىنى مۇھاكىمە قىلغان يەنە <مەسئۇدى ئاسترونومىيىسى ۋە جۇغراپىيىلىك ئۆلچەپ - سىزىشنىڭ نازۇكلۇق دەرىجىسىنى ئۆستۈرۈپ، جۇغراپىيىلىك ھادىسىلەرنى قىزىكىلىق ۋە ماتېماتىكىلىق قائىدىلەر بىلەن چۈشەندۈرۈشكە تىرىشقان. ئۇ ئوتتۇرا ئەسىردە يەر شارىنىڭ مېرىدىئان ۋە پاراللېل گرادۇسلىرىنى ھەممىدىن ئاۋۋال توغرا ئۆلچەپ چىققان ئالىم بولۇپ قالغان.