奥斯威辛集中营

دۇنيا تارىخى ئوسېنتىسىم جازا لاگېرى فاشىستلار گېرمانىيىسىنىڭ گۇناھسىز ئاھالىلەر ۋە ئۇرۇش ئەسىرلىرىنى قىرىدىغان ئەڭ چوڭ جازا لاگېرلىرىنىڭ بىرى. پولشا كراكوۋ رايونىنىڭ غەربىدىكى خىلۋەت سازلىق جاي - ئوسۋېنتىسىم بازىرىغا جايلاشقان. گېرمانىيە 1939 - يىلى 9 - ئايدا پولشانى ئىشغال قىلغاندىن كېيىن، ئاۋسترىيە ئاتلىق ئەسكەرلەر گازارمىسىنىڭ كونا ئورنىدا قۇرغان. 1940 - يىلى 6 - ئايدا رەسمىي ئىشلىتىلگەن. لاگېر ئىچىدە تۆت چوڭ زەھەرلىك گاز ئۆيى (2000 ئادەم سىغىدۇ)، جەسەت كۆيدۈرۈش پېچىدىن 46 سى ۋە يەر ئاستى جەسەت ئورىسى بولغان. فابىن خىمىيە ترېستى بىلەن كرۇيىپ ھەربىي سانائەت شىركىتى بۇ يەردە زاۋۇت قۇرۇپ، مەھبۇس ئەمگەك كۈچلىرىنىڭ يىلىكىنى شورىغان، ئۇلار ماغدۇرىدىن كەتكەندە زەھەرلىك گاز ئۆيىگە سولاپ ئۆلتۈرۈپ، جەسەتنى كۆيدۈرۈپ ئىزىنى يوقاتقان. 1940 - 1945 - يىللاردا بۇ يەردە زىيانكەشلىككە ئۇچرىغانلارنىڭ سانى 4 مىليوندىن ئاشقان. سوۋېت ئارمىيىسى 1945 - يىلى 1 - ئايدا بۇ جاينى ئازاد قىلغان، ناتسىست باندىتلار قېچىش ئالدىدا ئازاب - ئۇقۇبەت چەككۈچىلەردىن 58 مىڭدىن ئارتۇق كىشىنى تۇتۇپ كەتكەن. 1946 - يىلى بۇ يەردە مۇزېي قۇرۇلغان.